...
|Αντρέ Μπρετόν |
Ο ποιητής του Απόλυτου
| «Ο Άνθρωπος είναι η απάντηση όποια κι αν είναι η ερώτηση»
Ο Αντρέ Μπρετόν, που γεννήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1896 στο Τινσεμπραί της Νορμανδίας και έφυγε από τη ζωή στις 28 Σεπτεμβρίου 1966, υπήρξε εκείνη η μορφή η οποία, ενώ ξεκίνησε τις σπουδές της στην Ιατρική και την Ψυχιατρική στο Παρίσι λίγο πριν επιστρατευθεί το 1915 εξαιτίας του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, κατέληξε να ταυτιστεί με τη ριζική ανατροπή της καλλιτεχνικής σκέψης στον 20ό αιώνα, καθώς μέσα από την επαφή του με τους νευροψυχιατρικούς ασθενείς και την ανακάλυψη του έργου του Σίγκμουντ Φρόυντ, το οποίο εκείνη την εποχή ήταν σχεδόν άγνωστο στη Γαλλία, οδηγήθηκε στη διαμόρφωση της ιδέας ότι ο ψυχικός αυτοματισμός μπορούσε να αποτελέσει πηγή ποιητικής αλήθειας, ιδέα που εδραιώθηκε όταν γνώρισε το 1916 στη Ναντ τον Ζακ Βασσέ και λίγο αργότερα τον Λουί Αραγκόν και τον Γκυγιώμ Απολλιναίρ, μέσω του οποίου συνδέθηκε με τον Φιλίπ Σουπώ, ώστε μέσα σε αυτό το πυκνό δίκτυο πνευματικών ανταλλαγών να ωριμάσει η πεποίθησή του ότι η ποίηση όφειλε να απελευθερωθεί από τη λογική επιτήρηση.
Όταν το 1919 δημοσίευσε την πρώτη του ποιητική συλλογή και ταυτόχρονα, μαζί με τον Αραγκόν και τον Σουπώ, ίδρυσε το περιοδικό Littérature, είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνει εκείνο το εργαστήριο ιδεών μέσα στο οποίο, καθώς συνεργάστηκε με τον Σουπώ στη συγγραφή των Μαγνητικών Πεδίων που κυκλοφόρησαν το 1920, ανέδειξε στην πράξη τη μέθοδο της αυτόματης γραφής, η οποία, επειδή στηριζόταν στις παρατηρήσεις του πάνω στη γλώσσα των ψυχιατρικών ασθενών και στις θεωρίες τόσο του Φρόυντ όσο και του Πιέρ Ζανέ, μετατράπηκε σε θεμέλιο αυτού που ο ίδιος θα ονόμαζε γνήσιο ψυχικό αυτοματισμό, δηλαδή σε βασική αρχή του υπερρεαλισμού, τον οποίο διαμόρφωσε σταδιακά αφού προηγουμένως συμμετείχε στο κίνημα του ντανταϊσμού και συγκρούστηκε με τον Τριστάν Τζαρά, όταν το 1922 το αποτυχημένο συνέδριο για την υπεράσπιση του σύγχρονου πνεύματος κατέδειξε ότι οι δρόμοι τους δεν μπορούσαν να παραμείνουν κοινοί.
Εφόσον αποκήρυξε δημόσια τους ντανταϊστές και συγκρότησε την πρώτη υπερρεαλιστική ομάδα, προχώρησε το 1924 στη δημοσίευση του Μανιφέστου του Υπερρεαλισμού, κειμένου με το οποίο οριοθέτησε θεωρητικά το νέο κίνημα, ενώ παράλληλα ίδρυσε το Γραφείο Υπερρεαλιστικών Ερευνών και το περιοδικό La Révolution surréaliste, επιδιώκοντας να δώσει οργανωμένη μορφή σε μια επανάσταση της φαντασίας που δεν θα περιοριζόταν στη λογοτεχνία αλλά θα διεκδικούσε παρέμβαση στην ίδια την κοινωνική πραγματικότητα, γεγονός που εξηγεί γιατί το 1927 προσχώρησε στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Γαλλίας, θεωρώντας ότι η ποιητική ανατροπή όφειλε να συνδεθεί με πολιτική δράση, αν και η μετέπειτα ρήξη του με το κόμμα, την οποία διατύπωσε δημόσια το 1935 καταγγέλλοντας τον σταλινικό κομφορμισμό, αποδεικνύει ότι η ανεξαρτησία της σκέψης του παρέμενε αδιαπραγμάτευτη.
Καθώς δημοσίευε το Δεύτερο Μανιφέστο του Υπερρεαλισμού το 1929 και δεχόταν επιθέσεις από πρώην συντρόφους του, ενώ ίδρυε το περιοδικό Ο Υπερρεαλισμός στην υπηρεσία της Επανάστασης και συνεργαζόταν με τον Πωλ Ελυάρ στην Άμωμο Σύλληψη, επιμένοντας ότι ακόμη και το λεκτικό παραλήρημα των ψυχικά ασθενών μπορούσε να αποκαλύψει ποιητικές διαστάσεις της υστερίας, διαμόρφωνε μια θεωρία της τέχνης που κορυφώθηκε με το βιβλίο Ο Υπερρεαλισμός και η ζωγραφική, το οποίο εμπλούτιζε έως το 1965, ενώ η συνάντησή του στο Μεξικό με τον Λέον Τρότσκι το 1938, που οδήγησε στη διακήρυξη Για μια ανεξάρτητη επαναστατική τέχνη την οποία συνυπέγραψε με τον Ντιέγκο Ριβέρα, κατέδειξε ότι ο αγώνας του για ελευθερία της δημιουργίας είχε διεθνή ορίζοντα.
Όταν κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου βρέθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ίδρυσε μαζί με τον Μαρσέλ Ντυσάν το περιοδικό VVV και συμμετείχε σε μεγάλες εκθέσεις, διεύρυνε την επιρροή του υπερρεαλισμού, ενώ μετά την επιστροφή του στο Παρίσι το 1946 ανασυγκρότησε την ομάδα και υποστήριξε διεθνιστικά κινήματα ειρήνης, την ίδια στιγμή που αντιπαρατέθηκε τόσο με τον δογματικό κομμουνισμό όσο και με τον υπαρξισμό, επιμένοντας ότι η αληθινή επανάσταση ξεκινά από τη ριζική απελευθέρωση της επιθυμίας και της φαντασίας.
Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, κατά τα οποία εξέδωσε τη Μαγική Τέχνη και την ποιητική συλλογή Αστερισμοί σε συνεργασία με τον Χουάν Μιρό, παρέμεινε πιστός στην ιδέα ότι το όνειρο και η πραγματικότητα, παρότι μοιάζουν αντιφατικά, μπορούν να συγχωνευθούν σε μια ανώτερη υπερπραγματικότητα, ώστε η επιγραφή στον τάφο του, «Αναζητώ το χρυσάφι του χρόνου», να λειτουργεί ως συμπύκνωση μιας ζωής που επιδίωξε να ξεγελάσει τον χρόνο μέσω της ποίησης, αφήνοντας πίσω της περισσότερα από πενήντα βιβλία και μια σφραγίδα ανεξίτηλη στην καλλιτεχνική πρωτοπορία, η οποία συνεχίζει να επηρεάζει κάθε απόπειρα απελευθέρωσης της σκέψης από τα δεσμά της συμβατικότητας.
————————————————————————————————————————-
Πηγές κειμένου:https://el.wikipedia.org/wiki/Αντρέ_Μπρετόν
——–————————————————
Επιμέλεια: Lef.T
