...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Περιοδεία Σισμάνη στο Αγρίνιο*
| Η περιοδεία του Ναυπάκτιου πολιτευτή
και το πολιτικό κλίμα της εποχής |
Η άφιξη του διακεκριμένου δικηγόρου Μεσολογγίου και τέως βουλευτή Ναυπακτίας Περικλή Σισμάνη στο Αγρίνιο πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία το πολιτικό κλίμα στην Αιτωλοακαρνανία ήταν ήδη φορτισμένο και το Αγρίνιο δεν έμενε έξω από τις μεγάλες αντιπαραθέσεις που ταλάνιζαν τη χώρα. Η πόλη, που τα προηγούμενα χρόνια αναπτυσσόταν γρήγορα χάρη στο εμπόριο και κυρίως στον καπνό, είχε αποκτήσει έντονη πολιτική ζωή. Οι πολίτες παρακολουθούσαν, έκριναν και συζητούσαν διαρκώς. Τα καφενεία ήταν γεμάτα συζητήσεις για τα πρόσωπα και τις επιλογές, και οι εκλογές, που είχε προκηρύξει ο Βενιζέλος για τον Μάρτη του 1912, δεν θεωρούνταν μια τυπική διαδικασία αλλά υπόθεση που αφορούσε άμεσα το μέλλον του τόπου.
Ο Σισμάνης, αρχηγός της παλιάς πολιτικής οικογένειας των Σισμαναίων στη Ναυπακτία και μέλος του αντιπολιτευτικού συνδυασμού Αιτωλοακαρνανίας, εκπροσωπούσε μια πολιτική παράδοση που στηριζόταν στις προσωπικές σχέσεις και στο απτό έργο. Στην επαρχία, άλλωστε, δεν αρκούσαν τα μεγάλα λόγια· ο κόσμος θυμόταν ποιος είχε συμβάλει στην ίδρυση σχολείων, ποιος είχε πιέσει για τη διάνοιξη δρόμων, ποιος είχε μεριμνήσει για την εγκατάσταση ταχυδρομείου ή τηλεφωνικής γραμμής. Και σε αυτό το επίπεδο, οι υποστηρικτές του υπογράμμιζαν ότι είχε αφήσει συγκεκριμένο αποτύπωμα στη Ναυπακτία.
Η υποδοχή που του επιφυλάχθηκε στο Αγρίνιο υπήρξε θερμή, σχεδόν ενθουσιώδης. Καθώς διέσχιζε τους κεντρικούς δρόμους, οι καταστηματάρχες έβγαιναν από τα μαγαζιά τους για να τον χαιρετήσουν. Δεν επρόκειτο για τυπική φιλοφρόνηση· ήταν μια δημόσια δήλωση στήριξης. Σε μια εποχή οικονομικής αβεβαιότητας, οι επαγγελματίες αναζητούσαν πολιτικούς που θα μπορούσαν να διασφαλίσουν σταθερότητα και έργα υποδομής. Η εικόνα αυτή έδειχνε ότι ένα σημαντικό τμήμα της αγοράς έβλεπε θετικά την παρουσία του.
Ιδιαίτερα συγκινητική υπήρξε η ανταπόκριση των Ναυπακτίων που είχαν εγκατασταθεί στο Αγρίνιο. Πολλοί είχαν μετακινηθεί αναζητώντας καλύτερες οικονομικές προοπτικές. Στο πρόσωπό του αναγνώριζαν τον άνθρωπο που είχε εκπροσωπήσει την επαρχία τους στη Βουλή και είχε συμβάλει — όπως υποστήριζαν — στην ενίσχυσή της με σχολεία, οδικά έργα και διοικητικές υπηρεσίες. Σε μια χώρα που επιχειρούσε να οργανώσει αποτελεσματικότερα τις περιφέρειές της, τέτοιες παρεμβάσεις θεωρούνταν ουσιαστικές.
Πριν φθάσει στο Αγρίνιο, είχε επισκεφθεί το Αιτωλικό, όπου επίσης είχε τύχει θερμής υποδοχής. Η περιοδεία του επρόκειτο να συνεχιστεί στο Κεφαλόβρυσο Παμφίας και πιθανώς στη Μακρυνεία. Οι επισκέψεις αυτές δεν είχαν μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Στην πολιτική κουλτούρα της εποχής, η προσωπική παρουσία είχε καθοριστική σημασία. Ο κόσμος ήθελε να δει τον υποψήφιο από κοντά, να του μιλήσει, να τον ακούσει στην πλατεία και να αισθανθεί ότι υπήρχε άμεση σχέση.
Οι Βενιζελικοί
και η δυσαρέσκεια στην Τριχωνία
Στο αντίπαλο στρατόπεδο, οι Βενιζελικοί που κατέβαιναν με τον Σπυρίδωνα Στράτο αντιμετώπιζαν εμφανείς δυσκολίες στην Τριχωνία. Παρότι το βενιζελικό ρεύμα είχε ταυτιστεί πανελλαδικά με τον εκσυγχρονισμό και τις μεταρρυθμίσεις, στην τοπική κοινωνία τα δεδομένα ήταν διαφορετικά. Η απόφαση να μην συμπεριληφθεί στον συνδυασμό πρόσωπο προερχόμενο από την ίδια την επαρχία είχε προκαλέσει έντονη δυσαρέσκεια. Σε έναν τόπο όπου η τοπική καταγωγή αποτελούσε βασικό στοιχείο πολιτικής νομιμοποίησης, η επιλογή ενός λιγότερο γνωστού προσώπου, του Τσακανίκα, ανέφερε το αντιβενιζελικό ΣΚΡΙΠ, δεν έπεισε. Η υποψηφιότητά του έγινε αντικείμενο σκωπτικών σχολίων, ενώ παράλληλα εκφράστηκε δυσαρέσκεια για τον παραγκωνισμό παλαιών πολιτευτών, όπως του Ν. Παπαϊωάννου και του Δ. Κατσάνου, που διέθεταν μακρόχρονη παρουσία και δεσμούς με τον τόπο.
Η αντίδραση στην Τριχωνία υπήρξε έντονη. Πολλοί θεώρησαν ότι η επαρχία είχε παραμεριστεί για να εξυπηρετηθούν άλλες περιοχές, γεγονός που δημιούργησε κλίμα αποδοκιμασίας. Τα δεδομένα αυτά φέρεται να είχε αντιληφθεί και ο τέως υπίλαρχος και πρώην βουλευτής Αλέξανδρος Γρίβας, ο οποίος είχε ειδοποιήσει σχετικά τον Στράτο. Η απάντηση ότι θα μετέβαινε ο ίδιος στο Αγρίνιο κατέδειξε την κρισιμότητα της κατάστασης. Η είδηση της επικείμενης άφιξής του σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως στην πόλη, με ορισμένους να μιλούν ειρωνικά για «ακρίβεια στα λεμόνια», υπαινισσόμενοι την οξύτητα που επρόκειτο να πάρει η πολιτική αντιπαράθεση.
Το Αγρίνιο, πάντως, δεν ήταν ένας απλός θεατής των εξελίξεων. Αποτέλεσε πεδίο πολιτικής δοκιμασίας, όπου συναντήθηκαν οι εθνικές στρατηγικές με τις τοπικές απαιτήσεις. Και μέσα σ’ αυτό το σύνθετο σκηνικό, η παρουσία του Περικλή Σισμάνη απέκτησε σημασία που ξεπερνούσε τα όρια μιας συνηθισμένης προεκλογικής επίσκεψης.
——————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
(*) Πηγή: ΣΚΡΙΠ 18.21912, Το ΣΚΡΙΠ εις τας επαρχίας, Αγρίνιον, Άφιξις του κ. Περ. Σισμάνη εις τήν πόλην μας. Η περιοδεία του. Αι εντυπώσεις του, σελ. 4
Φωτογραφία: Περικλής Σισμάνης
(Πηγή: https://athanas-novas.gr/gallery/)
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
