...
Ένα γεγονός |
Η Δίκη των Αεροπόρων
| Η μεγαλύτερη σκευωρία του παρακράτους κατά στρατιωτικών το 1953 |
Με την ονομασία «Δίκη των Αεροπόρων» έμεινε στην ιστορία η δικαστική περιπέτεια στελεχών της Πολεμικής Αεροπορίας και πολιτών στα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια. Κατηγορήθηκαν για δολιοφθορά και κομμουνιστική συνωμοσία, αλλά αμνηστεύτηκαν από την κυβέρνηση Καραμανλή το 1955. Κατοπινές έρευνες αποκάλυψαν ότι η δίωξή τους ήταν προϊόν σκευωρίας.
Η ιστορία ξεκίνησε στις 13 Σεπτεμβρίου 1951 στη Σχολή Ικάρων, όταν συνέβη ένα ατύχημα σε εκπαιδευτικό αεροπλάνο τύπου Χάρβαρντ. Λίγες μέρες αργότερα, σε αίθουσα της σχολής βρέθηκε γραμμένο στον τοίχο σύνθημα υπέρ του ΚΚΕ. Ο αρχηγός του ΓΕΑ, αντιπτέραρχος Εμμανουήλ Κελαϊδής, διέταξε ένορκο προανάκριση για «ενδείξεις δολιοφθοράς σε πολεμικό αεροσκάφος της Σχολής Αεροπορίας».
Η Ελλάδα, μόλις δύο χρόνια μετά τον Εμφύλιο, κυβερνιόταν από αδύναμες και βραχύβιες κυβερνήσεις του Κέντρου, με τον Σοφοκλή Βενιζέλο και τον Νικόλαο Πλαστήρα να εναλλάσσονται στην εξουσία υπό την υψηλή εποπτεία της Αμερικανικής Αποστολής. Ο στρατός παρέμενε πανίσχυρος, και μέσα στους κόλπους του δρούσε η μυστική οργάνωση ΙΔΕΑ («Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών»), που αποτέλεσε προπομπό του Πραξικοπήματος της 21ης Απριλίου 1967. Παράλληλα, η δίκη και η εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη και των συντρόφων του για κατασκοπεία υπέρ του ΚΚΕ τροφοδοτούσε την πολιτική ένταση, καθιστώντας το σκηνικό ιδανικό για ακροδεξιές σκευωρίες.
Στις αρχές του 1952 άρχισαν οι ανακρίσεις και σύντομα στα μπουντρούμια του Αερονομείου Παλαιού Φαλήρου οδηγήθηκαν οκτώ αξιωματικοί (αντισμήναρχος ε.α. Θεοφάνης Μεταξάς, σμηναγοί Ηλίας Παναγουλάκης και Ελευθέριος Ζαφειρόπουλος, υποσμηναγοί Γεώργιος Θεοδωρίδης και Γεώργιος Μαδεμλής, επισμηναγός Νικόλαος Δόντζογλου και ανθυποσμηναγός Παναγιώτης Λεμπέσης), επτά υπαξιωματικοί και πέντε ιδιώτες. Οι κατηγορούμενοι υπέστησαν φρικτά βασανιστήρια, ενώ ο καθηγητής μαθηματικών Χρήστος Δαδαλής πέθανε από τα βασανιστήρια.
Οι εμπνευστές της σκευωρίας επιδίωξαν να συνδέσουν τους κατηγορούμενους με το ΚΚΕ, θυσιάζοντας ακόμη και ανθρώπινες ζωές. Ο Ίκαρος Νίκος Ακριβογιάννης στάλθηκε στις 7 Απριλίου 1952 στην Αλβανία, με την ιδιότητα του φυγάδα κομμουνιστή, και στη συνέχεια κατεδόθη στις αλβανικές αρχές ως διπλός πράκτορας. Καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε στις 15 Απριλίου 1953.
Η υπόθεση ήρθε στην επιφάνεια στις 16 Απριλίου 1952 από τον δεξιό Τύπο, που δημοσίευσε πληθώρα άρθρων για την «ανακαλυφθείσα κομμουνιστική δράση στην Αεροπορία», ενώ μερικές γραφίδες ανέφεραν ακόμη και καταρρίψεις αεροσκαφών από τους συνωμότες.
Στις 10 Ιουλίου 1952 εκδόθηκε το παραπεμπτικό βούλευμα για 20 κατηγορουμένους, που φέρονταν να είχαν συγκροτήσει οργάνωση εκτελώντας εντολές της ηγεσίας του ΚΚΕ από το 1950. Οι 20 ένοχοι κατά το βούλευμα ήταν, ιεραρχικά:
- Θεοφάνης Μεταξάς, αντισμήναρχος ε.α.
- Νίκος Δότζογλου, επισμηναγός
- Ηλίας Παναγουλάκης, σμηναγός
- Ελευθέριος Ζαφειρόπουλος, σμηναγός
- Γεώργιος Θεοδωρίδης, υποσμηναγός
- Γεώργιος Μαδεμπλής, υποσμηναγός
- Πάνος Λεμπέσης, ανθυποσμηναγός
- Αθανάσιος Παπαντωνίου, αρχισμηνίας
- Γεώργιος Γαλανός, αρχισμηνίας
- Αλέξανδρος Κοντογιωργάκης, αρχισμηνίας
- Αντώνιος Χρηστοφής, αρχισμηνίας
- Ευάγγελος Καραγιάννης, αρχισμηνίας
- Ιωάννης Ντίνος, επισμηνίας
- Ιωάννης Γολεμάτης, σμηνίας
- Νικόλαος Ακριβογιάννης, δόκιμος χειριστής
- Φώτης Τσώκος, αυτοκινητιστής
- Γεράσιμος Κατηφόρης, πολιτικός υπάλληλος του εργοστασίου αεροπλάνων
- Αμφιτρύων Μοσχονάς, πολιτικός υπάλληλος του εργοστασίου αεροπλάνων
- Χρήστος Δάδαλης, καθηγητής μαθηματικών και
- Αθανάσιος Κόντος πρώην επισμηνίας.
Η δίκη άρχισε στις 22 Αυγούστου και ολοκληρώθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 1952. Το δικαστήριο επέβαλε θάνατο στον σμηναγό Παναγουλάκη και τον υποσμηναγό Θεοδωρίδη, ισόβια σε τέσσερις, εικοσαετή σε δύο, δεκαετή σε δύο και αθώωσε τους υπόλοιπους.
Το Μάρτιο του 1953 η υπόθεση έφτασε στο Ανώτατο Αναθεωρητικό Δικαστήριο. Η δίκη ξεκίνησε στις 30 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώθηκε στις 28 Νοεμβρίου 1953 με δέκα κατηγορουμένους. Παρά τις ενδείξεις σκευωρίας, οι δικαστές αναγνώρισαν την ύπαρξη συνωμοσίας, επιβάλλοντας ελαφρύτερες ποινές: δύο ισόβια, έξι πρόσκαιρης κάθειρξης και δύο αθώωση.
Ο φάκελος της υπόθεσης έκλεισε οριστικά τον Νοέμβριο του 1955, όταν η κυβέρνηση Καραμανλή χορήγησε αμνηστία στους καταδικασθέντες και στους σκευωρούς, πολλοί από τους οποίους υπηρέτησαν αργότερα πιστά την Απριλιανή Χούντα. Όταν χρόνια αργότερα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής συναντήθηκε με τον αμνηστευθέντα αξιωματικό Γεώργιο Μαδεμλή, του είπε ότι γνώριζε πως «είναι αθώοι».
—————————————————————————————
Επιμέλεια Lef.T.
