.
Λευτέρης Τηλιγάδας
Συλλαλητήριο στο Αγρίνιο
για την απαλλοτρίωση του κτήματος Παπαστράτου
«…σύμπασα η κοινωνία του Αγρινίου, συνήλθεν αυθορμήτως εις συλλαλητήριον».
Την παρελθούσαν Κυριακήν (17/3/1929) σύμπασα η κοινωνία του Αγρινίου ανεξαρτήτως πολιτικών φρονημάτων λαβούσα γνώσιν ότι το γήπεδον Παπαστράτου θα απαλλοτριωθεί δι’ εγκατάστασιν 300 οικογενειών προσφύγων και έχουσα υπ’ όψει ότι το γήπεδον τούτω προωρίσθη υπό των ιδιοκτητών του, κατά δήλωσιν των προς την Δημοτικήν Αρχήν και τον Πρωθυπουργόν, δι’ ανέγερσιν επαγγελματικών σχολών, σχολικών κήπων και υπαιθρίων σχολείων, δαπάναις δωρητών αδελφών Παπαστράτου, συνήλθεν αυθορμήτως εις συλλαλητήριον».
Έτσι ξεκινάει το ρεπορτάζ του ΣΚΡΙΠ[1], που δημοσιεύτηκε στις 19 Μαρτίου 1929 και παρουσιάζει τη διαμαρτυρία των «γηγενών» κατοίκων της πόλης του Αγρινίου στις 17 Μαρτίου της ίδιας χρονιάς, για την απαλλοτρίωση του σημερινού Δημοτικού Πάρκου Αγρινίου (ιδιοκτησίας Παπαστράτου εκείνη την εποχή) και εγκατάσταση σ’ αυτό προσφύγων.
Να σημειώσουμε εδώ ότι την προηγούμενη ημέρα (16/3/1929) είχε προηγηθεί έκτακτο Δημοτικό Συμβούλιο, στο οποίο μετείχαν ο Δήμαρχος Αγρινίου εκείνη την εποχή, Ανδρέας Παναγόπουλος, ο Προεδρεύων του οργάνου Γιώργος Παπαϊωάννου (ο Πρόεδρος Κων. Μέξης απουσίαζε), καθώς και οι Δημοτικοί Σύμβουλοι Κων. Καλαμάρας, Χρ. Σπανόπουλος, Ζαχ. Ζαχαρόπουλος, Κωνστ. Αλάφης, Ηλίας Σαγεώργης, Κωνστ. Αλεξάς, Σ. Παπακωστούλας, Νίκ. Σουμέλης, Ιωάν. Κυλπάσης και Γεώργ. Καραπάνος.
Δημοτικό Συμβούλιο κλήθηκε εκτάκτως, μετά από δημοσίευση στο Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβέρνησης της 6/3/1929 με την οποία ανακοινωνόταν η απαλλοτρίωση του κτήματος των Παπαστραταίων, για την ανέγερση συνοικισμού προσφύγων. Από την αρχή της συνεδρίασης τέθηκε ζήτημα απαρτίας του οργάνου (Δημ. Συμβ. Κών. Καλαμάρας), αλλά παρά το γεγονός της έλλειψης ενός μέλους για τη συμπλήρωση του απαιτούμενου αριθμού μελών, η συνεδρίαση αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί μετά τη διαβεβαίωση του Δημάρχου Ανδρέα Παναγόπουλου, ότι η απόφαση που θα ληφθεί, «δεν θα υποβληθή προς έγκρισιν διά να κυρωθή. Το ζήτημα επείγει πολύ» τόνισε, «και δέον ταύτην την στιγμήν να ασχοληθώμεν επ’ αυτού». Τελικά αποφασίστηκε να αποσταλεί τηλεγράφημα στον Πρόεδρο της Κυβέρνησης Ελ. Βενιζέλο, στους υπουργούς Πρόνοιας και Γεωργίας Εμμανουήλ Εμμανουηλίδη και Κωνσταντίνο Σπυρίδη αντίστοιχα, καθώς και στο Γεώργιο Καφαντάρη, για την αναστολή του Διατάγματος της απαλλοτρίωσης[2].
Επιστρέφοντας στο γεγονός του συλλαλητηρίου να σημειώσουμε ότι αποφασίστηκε λίγο πριν τη λήξη του, η αποστολή παρόμοιου ψηφίσματος με την παραπάνω, απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου στην Κυβέρνηση, προτείνοντας ταυτόχρονα την εγκατάσταση των προσφύγων σε συνεχόμενο χώρο του προσφυγικού συνοικισμού του Αγίου Κωνσταντίνου. Στο τέλος του συγκεκριμένου ρεπορτάζ του ΣΚΡΙΠ διαβάζουμε ότι παρόμοιο τηλεγράφημα απέστειλε και ο Εμπορικός Σύλλογος της πόλης, ενώ σημειώνεται : «πρωτοφανής είναι η εξέγερσις του γηγενούς πληθυσμού Αγρινίου διά την προσγενομένην εις την πόλιν αδικίαν». Εντύπωση προκαλεί η τελευταία πρόταση του ρεπορτάζ, η οποία κάτω από τον τίτλο «Ο ρόλος των Κομμουνιστών» αναφέρει: «Κατά την διάρκειαν του συλλαλητηρίου οι κομμουνισταί, εκμεταλλευόμενοι τους πρόσφυγας, προσεπάθησαν να δημιουργήσουν φυλετικά ζητήματα και προκαλέσουν σύρραξιν μεταξύ γηγενών και προσφύγων».
Ερευνώντας τα φύλλα του ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ εκείνης της περιόδου βρήκαμε μια ανταπόκριση από το Αγρίνιο με τίτλο «Ο Αγών των προσφύγων»[3], η οποία παρουσιάζει μια πιο ταξική διάσταση στο γεγονός, Οι πρόσφυγες, αναφέρει, αφού πρώτα ξεκαθάρισαν τη διοίκηση της οργάνωσής τους από τους «διάφορους κοτζαμπάσηδες», άρχισαν να κινούνται ομαδικά για τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους. «Ένα από τα σοβαρότερα ζητήματα που τους απασχολεί είναι η απαλλοτρίωση γηπέδων για την ανέγερση συνοικισμού».
Διαβάστε περισσότερα στο link που ακολουθεί
«Ο αγών των προσφύγων» και ο Παπαστράτος
Παραθέσαμε τα ρεπορτάζ και των δύο εφημερίδων για να αναδείξουμε από τη μια τις ταξικές συγκρούσεις στην τοπική κοινωνία εκείνη την εποχή καθώς και το γεγονός ότι η μνήμη της κοινότητας είναι ένα πολυπρισματικό μέγεθος, το οποίο χαρακτηρίζεται από σύνθετες και πολυεπίπεδες πληροφορίες.
——————————————————————————————————————————————————————————————
Παραπομπές: 1.ΣΚΡΙΠ, 19/3/1929, Έτος 32ον, Περίοδος 5η, Αρ. Φύλ. 9288, σελ. 4. | 2. Στην καινούργια έντυπη έκδοση του «αρχείον Αγρινίου», Τεύχος 23, που θα πραγματοποιηθεί αμέσως όταν οι υφιστάμενες σήμερα απαγορεύσεις τερματιστούν, θα δημοσιευθεί ένα αφιέρωμα του «αΑ» στους πρόσφυγες του Αγρινίου της Γίτσας Πανταζή Ναστούλη, καθώς και τα πρακτικά του Δημοτικού Συμβουλίου εκείνης της ημέρας. Το εντός εισαγωγικών κείμενο της παραγράφου ακολουθεί την ορθογραφία του προτύπου εκτός από το πολυτονικό). | 3. ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 5/4/1929, Αθήνα, Περίοδος Γ’, Χρόνος ΙΑ, Αρ. Φύλ. 6119, σελ. 3.
Φωτογραφία: Είσοδος του Παπαστρατείου Πάρκου τέλη της δεκαετίας του ’30
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
