Αντώνης Τραυλαντώνης
Ρυθμός
Ένα χρονογράφημα του Αντώνη Τραυλαντώνη
απ’ την εποχή, που υπηρετούσε στο Αγρίνιο που… «τ’ αρνιά ήταν φτηνά»
Ο καπετάν Γιάννος ο Κορούμπας, απόστρατος ανθυπολοχαγός, καταγόταν από το Μουριά, έμενε όμως στο Αγρίνιο, γιατί την εποχή εκείνη (μην επιμένετε, σας παρακαλώ, στις ημερομηνίες), τα αρνιά στο Αγρίνιο ήταν φτηνά και η ζωή πολύ εύκολη, ακόμα και για έναν απόστρατο ανθυπολοχαγό.
Νυχτοξημέρωνε, φυσικά, ο καπετάν Κορούμπας στο καφενείο του Ντούλα του Σταροδήμα, όπου σύχναζαν οι αξιωματικοί, κι όπου είχα κι εγώ είσοδο, αν και δεν είχα άλλα προσόντα απ’ τη σαρδέλα του δεκανέα στο χέρι μου. Εκεί κάναμε μαζί χρυσή παρέα, κι έδειχνε σε μένα τόση συγκαταβατική εμπιστοσύνη, ώστε κάποτε μου ξεμυστηρεύτηκε και μια φιλοδοξία του: «ήθελε να γίνει ποιητής».
Εκείνη την εποχή μεσουρανούσε στο Μεσολόγγι το ποιητικό αστέρι του καπετάν Γιάννου Κορδορούμπα, απόστρατου ανθυπολοχαγού, που «άστραφτεν εβρόντα» από το μνημείο του Μάρκου Μπότσαρη ή από το μπαλκόνι του Θερινού τους κοσμοϊστορικούς στίχους του.
«Τηλεσκοπεί ο Ιμπραήμ και βλέπει κάτι πάτερα
Και στο θυμό του ο Κιουταχής τα πέρασε για άντερα»
Ή εκείνον τον διθύραμβο που είχε κάμει στο σιδηρόδρομο:
«Και αι Έλαιαι Αθηνών και μέχρι των Μεγάρων
φλοίσβος γλυκύς ακούεται αγγέλων των ασμάτων.
Βροντά το άρμα ηλιού
εις Θεσσαλίαν κι αλλαχού.»
Φιλοδοξούσε λοιπόν να βαδίσει στα ίχνη του συναδέλφου του και σχεδόν συνονόματού του κι ο καπετάν Γιάννος Κορούμπας. Αλλά σαν πρακτικός Μωραΐτης που ήταν, θέλησε και κάτι να ωφεληθεί από τη Μούσα. Έγραψε λοιπόν ο Κορούμπας ένα ποίημα στον τότε διάδοχο και του ζητούσε μ’ αυτό να τον διορίσει επιστάτη στη Μανωλάδα.
Μου έδωσε ένα βράδυ το χειρόγραφο να το θαυμάσω βέβαια, αλλά και να διορθώσω καμιά ανορθογραφία, «γιατί αυτός τόσα χρόνια τα είχε λησμονήσει λίγο». Εγώ το έδωσα, για τους ίδιους λόγους, στον αλησμόνητο Σπύρο Τσιριγώτη, καθηγητή τότε στο Αγρίνιο, κι αυτός ο μακαρίτης, το Σαββατόβραδο που έφυγε για το Μεσολόγγι, το πήρε μαζί του να το δείξει στον καθηγητή Γεώργη Καρβούνη – τον άδικα χαμένον αληθινό αυτό σοφό – για να γελάσουν.
Την Κυριακή όμως, απολείτουργα, ο Κορούμπας νάτος στην Τριανταφυλλιά, όπου εγώ κατοικούσα, να ζητάει το ποίημά του. Κι επειδή ούτε το είχα, ούτε μπορούσα να του πω την αλήθεια, του πέρασε η ιδέα πως ήθελα να το κρατήσω και να το στείλω εγώ για λογαριασμό μου στο Διάδοχο, να πάρω τη θέση του επιστάτη στη Μανωλάδα… Μια και δυο λοιπόν ο Κορούμπας τραβάει στη διοίκηση του Τάγματος και με καταγγέλλει.
Ο μακαρίτης ο Δουμπιώτης, όσο κι αν ήταν λαμπρός στρατιώτης, δεν ήταν πολύ δυνατός στα φιλολογικά ζητήματα. Με προσκαλεί λοιπόν και μπροστά στον Κορούμπα μου κάνει μια γερή επίπληξη: «πώς ήθελα», λέει, «να φάω το ψωμί του φτωχού ανθρώπου». Εγώ τότε βρήκα μια λύση· επειδή το θυμόμουνα απ’ έξω το ποίημα, ζήτησα λίγο χαρτί, το έγραψα και το έδωσα του Κορούμπα.
«Ταξίδιον ευάρεστον διά την Γερμανίαν,
Και εις την επιστροφήν δυσκολίαν ουδεμίαν
εις την Υψηλότητά σου
και εντός ολίγου Μεγαλειότητά σου, κλπ.»
Πίστευα ότι είχα ξεμπερδέψει, όταν ένας αγγελιαφόρος με προσκαλεί πάλι στο Διοικητήριο, όπου βρήκα και τον Κορούμπα καταθυμωμένον.
– Για κοίταξε, μου λέει ο γέρο Δουμπιώτης, αυτός λέει πως του το χάλασες. Αν μπορείς διόρθωσέ το, αλλιώς να το στείλουμε να το διορθώσει ο Μάστορας ο Γκίκας.
«Γκίκας Μάστορας» ονομαζόταν ο πιο αγράμματος λοχαγός του τάγματος· έκανε λοιπόν ο Διοικητής διάνα στο λογοπαίγνιο.
– Τι τρέχει καπετάν Γιάννο;
– Τι να τρέχει, μου λέει. Χάλασες το ρυθμό, και τώρα δεν αξίζει μια πεντάρα και θα με αποζημιώσεις.
Και μου έδειχνε δυο στίχους που λέγανε: «Επιστασία εις την Μανωλάδα | Ο θεός να δώσει να πάρεις του Σουλτάνου τη βελάδα»
– Κοίταξε πόσο κοντός είναι ο ένας και πόσο μακρύς ο άλλος. Μου κατάστρεψες το ρυθμό, με παίρνεις στο λαιμό σου, να όψεσαι εν ημέρα κρίσεως.
Κατάλαβα, πως κάποιος καλοθελητής για να παίξει, του είχε βάλει αυτή την ιδέα.
– Αυτό που διορθώνεται καπετάν Γιάννο εύκολα, του είπα.
Πήρα ένα άλλο χαρτί και έγραψα τον πρώτο στίχο πολύ αραιά: «Ε π ι σ τ α σ ί α ε ι ς τ η ν Μ α ν ω λ ά δ α», και τον δεύτερο πυκνά, ώστε γίνανε ίσοι.
– Αι, ρώτησε ο Δουμπιώτης, το διορθώσατε; Άιντε τώρα κι οι δυο στο διάολο, παλιοκαλαμαράδες.
Κατεβήκαμε μαζί φίλοι και κατευχαριστημένος, ο καπετάν Γιάννος για το ρυθμό κι εγώ για τη συναδελφότητά μας στον τίτλο. Και μου φαίνεται πως την πέτυχε τότε την επιστασία στη Μανωλάδα ο καπετάν Κορούμπας.
Τι κάνουν τα έρμα τα γράμματα! (που λέει κι ο Μπαρμπαγιώργος).
——————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Πηγή: Δημοσιευμένο στην εβδομαδιαία εφημερίδα Θάρρος του Μ. Τζάνη την 1 Ιανουαρίου 1927 – Έτος Β΄- αρ. φύλλου 44 – 45 (διατηρήθηκε η ορθογραφία του πρωτοτύπου με εξαίρεση το πολυτονικό.
Αντώνης Τραυλαντώνης (Αντώνιος Χρυσικόπουλος, Μεσολόγγι, 1867 – Αθήνα, 1943). Έλληνας δημοτικιστής πεζογράφος. Έγραψε πολλά γνωστά πεζογραφήματα, νουβέλες και διάφορα λογοτεχνικά έργα, με θέματα από την καθημερινή ζωή, τις σχέσεις των ανθρώπων και την αρχαιότητα. Το μυθιστόρημά του με τίτλο Λεηλασία μιας Ζωής (1936, εκδόσεις «Νέα Εστία») μεταφέρθηκε το 1978 ως ομώνυμο σίριαλ στην ελληνική τηλεόραση, σε σκηνοθεσία του Κώστα Λυχναρά και με βασικό πρωταγωνιστή τον Κώστα Αρζόγλου.
Φωτογραφία: Αντώνης Τραυλαντώνης
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
