...
| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Όταν η γραφειοκρατία
παίρνει τη θέση της κοινότητας
| Η κατάργηση των σχολικών επιτροπών δεν είναι μεταρρύθμιση.
Είναι συγκεντρωτισμός που απειλεί την καθημερινή λειτουργία των σχολείων
και απομακρύνει γονείς και εκπαιδευτικούς από τις αποφάσεις |
Να το πούμε καθαρά, χωρίς στρογγυλέματα, όπως θα το έλεγε ένας άνθρωπος στο καφενείο κι όχι σε υπουργικό γραφείο: εδώ δεν έχουμε μια «τεχνική ρύθμιση». Έχουμε μια πολιτική επιλογή και μάλιστα βαριά, ιδεολογική, με σαφές αποτύπωμα εξουσίας. Γιατί η κατάργηση των σχολικών επιτροπών δεν είναι απλώς μια διοικητική αναδιάρθρωση. Είναι ένα ακόμα βήμα προς τον συγκεντρωτισμό, προς την αποστείρωση της σχολικής ζωής από κάθε ίχνος τοπικής συμμετοχής, προς τη μετατροπή του σχολείου σε ένα άψυχο παράρτημα ενός μακρινού μηχανισμού.
Οι Δήμαρχοι των μεγαλύτερων πόλεων της χώρας (Αθήνας, Θεσσαλονίκης, Πειραιά, Περιστερίου, Ιωαννίνων) με επιστολή που απέστειλαν προς τους Υπουργούς Εσωτερικών κ. Θεόδωρο Λιβάνιο και Παιδείας κ. Σοφία Ζαχαράκη σήκωσαν το χέρι και είπαν «στοπ». Όχι γιατί ξύπνησαν ξαφνικά επαναστάτες, αλλά γιατί βλέπουν αυτό που έρχεται. Και το βλέπουν ήδη να συμβαίνει. Σχολεία που περιμένουν μήνες για μια απλή επισκευή. Διευθυντές που τρέχουν από υπηρεσία σε υπηρεσία για να εγκριθεί μια δαπάνη λίγων εκατοντάδων ευρώ. Γονείς που ακούν τη λέξη «διαδικασία» και ξέρουν ότι αυτό σημαίνει αναμονή, αδιαφορία, μετάθεση ευθυνών.
Οι σχολικές επιτροπές, με όλα τους τα προβλήματα, ήταν ένας θεσμός κοντά στο σχολείο. Ένας θεσμός όπου ο εκπαιδευτικός, ο γονιός, ο δήμος μπορούσαν να μιλήσουν την ίδια γλώσσα, να λύσουν άμεσα ζητήματα, να πάρουν αποφάσεις χωρίς να περιμένουν εγκυκλίους, υπογραφές και σφραγίδες από κτίρια που δεν έχουν δει ποτέ σχολική αυλή. Και τώρα αυτό καταργείται. Στο όνομα τίνος; Της «εξορθολογισμένης διαχείρισης» και της «ενιαίας εποπτείας», λένε οι μεταρρυθμιστές. Όμως αυτές οι λέξεις, το έχουμε μάθει πια, αποτελούν το λούστρο που απλώνουν πάνω στα σφυριά κάθε φορά που θέλουν να διαλύσουν τα σύμπαντα όλα.
Γιατί ας μη γελιόμαστε: όταν αφαιρείς την οικονομική διαχείριση από το επίπεδο της σχολικής μονάδας, δεν την κάνεις πιο καθαρή, αλλά την στέλνεις πεσκέσι στο υπερπέραν. Και ό,τι είναι μακρινό γίνεται αργό, γίνεται απρόσωπο, γίνεται αδιάφορο. Το σχολείο όμως δεν αντέχει την αδιαφορία. Δεν λειτουργεί με ημερολόγια υπουργείων και ρυθμούς γενικών διευθύνσεων. Λειτουργεί με παιδιά που κρυώνουν, με τουαλέτες που χαλάνε, με ειδικά σχολεία που χρειάζονται άμεση παρέμβαση και όχι «θα το δούμε στον επόμενο κύκλο εγκρίσεων».
Οι Δήμαρχοι το λένε καθαρά: αυτό το πείραμα έχει ήδη αποτύχει. Εκεί όπου οι σχολικές επιτροπές έπαψαν να λειτουργούν, το κενό δεν καλύφθηκε από κάποια «έξυπνη» νέα δομή. Καλύφθηκε από γραφειοκρατία, από φακέλους, από αναβολές, από έναν συγκεντρωτισμό που στραγγαλίζει την καθημερινότητα. Και το χειρότερο: αποδυναμώνει τη φωνή εκείνων που έχουν πραγματική σχέση με το σχολείο. Γονείς και εκπαιδευτικοί μετατρέπονται σε θεατές, σε αιτούντες, σε αριθμούς πρωτοκόλλου.
Και έρχεται το κράτος –πάντα με τον τόνο του «εμείς ξέρουμε καλύτερα»– να πει ότι όλα αυτά θα ισχύσουν από τον Αύγουστο του 2026. Σαν να λέει: «έχετε χρόνο να το συνηθίσετε». Την ίδια στιγμή όμως παραδέχεται έμμεσα ότι το πλαίσιο δεν είναι ολοκληρωμένο. Ότι έρχονται κι άλλες ρυθμίσεις, ένας νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ότι το τοπίο αλλάζει. Και τότε το ερώτημα γίνεται πολιτικό: γιατί τόση βιασύνη; Γιατί να διαλύσεις έναν θεσμό πριν καν έχεις παρουσιάσει το συνολικό σχέδιο; Εκτός αν ο στόχος δεν είναι η λειτουργικότητα, αλλά ο έλεγχος.
Όμως το σχολείο, όπως υποστηρίζουν οι περισσότεροι, δεν αντέχει άλλο ένα πείραμα από τα πάνω, αλλά και το πιο σημαντικό: η τοπική αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να μετατραπεί σε απλό εκτελεστικό βραχίονα αποφάσεων που λαμβάνονται αλλού. Γιατί η δημοκρατία, ακόμα και στην πιο καθημερινή της μορφή –στο ποιος για παράδειγμα αποφασίζει για τα βασικά ενός σχολείου– δεν είναι περιττή πολυτέλεια.
Αν κάτι μας έχει μάθει η ιστορία των «μεταρρυθμίσεων», είναι ότι όταν αφαιρείς φωνή από τη βάση, δεν φτιάχνεις σύστημα· χτίζεις σιωπή. Και η σιωπή στα σχολεία δεν είναι ποτέ ουδέτερη. Είναι πάντα πολιτική.
