...
Λευτέρης Τηλιγάδας
Η Sigger στο Αγρίνιο το 1902
Οι «Σχολές Οικοκυρικής Μορφώσεως Σίγγερ» δίδασκαν σε ανεπάγγελτες κοπέλες
την τέχνη της ραφής και του κεντήματος, εφοδιάζοντάς τες με τεχνικές γνώσεις
αλλά και με τα απαραίτητα υλικά: φάκελοι με σχέδια, σταμπωτά υφάσματα, κλωστές, τελάρα
Η ιστορία της Singer στην Ελλάδα δεν περιορίζεται μόνο στην πώληση των διάσημων ραπτομηχανών της, αλλά συνδέεται στενά με την εκπαίδευση και την κοινωνική ζωή χιλιάδων γυναικών. Από τις αρχές του 20ού αιώνα, η εταιρεία φρόντιζε να οργανώνει περιοδείες, επιδείξεις και σχολές, προβάλλοντας ταυτόχρονα τα νέα της μοντέλα και διδάσκοντας τις τέχνες της ραπτικής και της κεντητικής. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η περιοδεία της ειδικευμένης διδασκάλισσας κεντημάτων ραπτομηχανής «Σαντράλ Μπομπίν» το 1930, που πέρασε από το Αίγιο, το Αγρίνιο, το Αιτωλικό και το Μεσολόγγι. Και στις 4 παραπάνω πόλεις πραγματοποιήθηκαν δωρεάν μαθήματα, τα οποία φιλοξενήθηκαν σε παρθεναγωγεία, εμπορικά καταστήματα και σχολές κεντημάτων.
Στο Αγρίνιο, τα μαθήματα έγιναν στο κατάστημα λευκών ειδών της Μ. Γεροπάντα και στο Σχολείο Κεντημάτων της Φωτεινής Καραγιάννη, γεγονός που δείχνει πόσο ζωντανή ήταν ήδη η παράδοση της γυναικείας χειροτεχνίας στην πόλη. Δεν ήταν, όμως, μια μεμονωμένη δράση. Η Singer λειτούργησε στο Αγρίνιο σχολές και εργαστήρια για πολλά χρόνια, τόσο πριν τον πόλεμο όσο και μετά, στεγάζοντάς τα σε διάφορα καταστήματα και μοδιστράδικα. Εκατοντάδες κοπέλες διδάχθηκαν ραπτική και κεντητική, με στόχο όχι μόνο την καλλιέργεια μιας «οικιακής αρετής», όπως συχνά παρουσιαζόταν τότε, αλλά και την απόκτηση μιας δεξιότητας που μπορούσε να τους εξασφαλίσει εισόδημα και κοινωνική χειραφέτηση.
Η γυναικεία εκπαίδευση εκείνης της εποχής είχε σοβαρούς περιορισμούς: τα περισσότερα κορίτσια σταματούσαν στο Δημοτικό, ενώ η μέση εκπαίδευση παρέμενε απρόσιτη για τις οικογένειες της υπαίθρου. Σε αυτό το πλαίσιο, η Singer κάλυπτε ένα κενό. Οι «Σχολές Οικοκυρικής Μορφώσεως Σίγγερ» δίδασκαν σε ανεπάγγελτες κοπέλες την τέχνη της ραφής και του κεντήματος, εφοδιάζοντάς τες με τεχνικές γνώσεις αλλά και με τα απαραίτητα υλικά: φάκελοι με σχέδια, σταμπωτά υφάσματα, κλωστές, τελάρα. Για όσες δεν διέθεταν μηχανή, η σχολή παρείχε τις δικές της, ώστε όλες να μπορούν να εξασκηθούν στις διάφορες βελονιές: ανεβατό, φιλτιρέ, ριζοβελονιά, γκομπλέν, πλακέ, αζούρ, βυζαντινή βελονιά και πολλές άλλες.
Το αποτέλεσμα δεν περιορίστηκε στο πρακτικό όφελος. Η κεντητική και η ραπτική έγιναν στοιχεία πολιτισμού και καλλιτεχνικής έκφρασης. Τα εργόχειρα των μαθητριών στόλισαν τις προίκες, ανανέωσαν τον ρουχισμό των σπιτιών και έφεραν αισθητική αναβάθμιση στην καθημερινή ζωή. Στεφανοθήκες, ασπρόρουχα, μωρουδιακά, διακοσμητικά μαξιλάρια και γαμήλιες φωτογραφίες με περίτεχνα κεντήματα αποτέλεσαν χειροποίητα μνημεία μιας εποχής που οι γυναίκες αναζητούσαν διέξοδο και δημιουργία.
Το έργο της Singer στο Αγρίνιο και σε όλη την Ελλάδα δεν ήταν μόνο εμπορικό· είχε σαφή κοινωνική και πολιτιστική διάσταση. Στα εργαστήριά της γεννήθηκαν μικρές κοινότητες γυναικών που αντάλλαζαν εμπειρίες, μοιράζονταν όνειρα και έβρισκαν έναν δρόμο επαγγελματικής αποκατάστασης. Οι φωτογραφίες των μαθητριών που κρατούσε η αντιπροσωπεία ως διαφημιστικό υλικό σήμερα αποτελούν πολύτιμα ντοκουμέντα, υπενθυμίζοντας ότι πίσω από κάθε ραπτομηχανή Singer υπήρχε μια ιστορία χειραφέτησης, δημιουργικότητας και ελπίδας.
——————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Φωτογραφία: Yπαιθρια Σχολή ραπτικής της Singer στους Δελφούς!
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
