.
Είναι μια ιστορία
Η Ναυμαχία της Λήμνου στη γραμμή Λήμνου – Στενών
Η δεύτερη έξοδος του οθωμανικού στόλου,
η αποφασιστική στάση του Κουντουριώτη
και η ναυμαχία που σφράγισε την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο
Αμέσως μετά τη νικηφόρα για την Ελλάδα ναυμαχία της Έλλης, οι Οθωμανοί μπήκαν σε έναν πυρετώδη κύκλο προετοιμασιών για μια δεύτερη έξοδο στο Αιγαίο. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και ο αντιπερισπασμός που επιχείρησαν με το καταδρομικό «Χαμηδιέ», το οποίο βγήκε στο Αιγαίο τη νύχτα από 1 προς 2 Ιανουαρίου 1913.
Η κίνηση αυτή ανάγκασε τον Παύλο Κουντουριώτη να αντιδράσει άμεσα: διέταξε απόπλου του στόλου, ενίσχυσε τις περιπολίες στα Στενά και έστειλε τέσσερα τορπιλοβόλα ανάμεσα στη Λέσβο και τη Χίο, ώστε να αποτραπεί ενδεχόμενη κίνηση του «Χαμηδιέ» προς τη Σμύρνη. Στην Αθήνα επικράτησε αναστάτωση, όμως ο Κουντουριώτης κράτησε την ψυχραιμία του. Δεν παρασύρθηκε στο να στείλει το «Αβέρωφ» σε καταδίωξη, γνωρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα άφηνε τον ελληνικό στόλο χωρίς το πολυτιμότερό του πλοίο σε περίπτωση νέας σύγκρουσης. Αντίθετα, παρέμεινε σταθερά στα Δαρδανέλια, με το «Αβέρωφ» στη θέση του.
Στις 5 Ιανουαρίου έφτασε τηλεγράφημα που προειδοποιούσε για επικείμενη έξοδο του τουρκικού στόλου. Οι Οθωμανοί πίστευαν πως το «Αβέρωφ» κυνηγούσε το «Χαμηδιέ». Ο Κουντουριώτης, όμως, είχε αντιληφθεί το τέχνασμα και περίμενε, με όλο τον στόλο σε ετοιμότητα, τη μεγάλη αναμέτρηση.
Στις 8:15 π.μ. το αντιτορπιλικό «Λέων» εξέπεμψε το σήμα «ΕΧ-ΕΧ-ΕΧ» — ο τουρκικός στόλος έβγαινε από τα Στενά. Μπροστά προχωρούσε το καταδρομικό «Μετζητιέ» και πίσω του ακολουθούσαν τα τρία μεγάλα θωρηκτά «Μπαρμπαρόσσα», «Τουργούτ Ρέις» και «Μεσουδιέ», μαζί με οκτώ αντιτορπιλικά. Στόχος τους ήταν η ναυτική βάση της Λήμνου.
Απέναντί τους, ο ελληνικός στόλος είχε ως ναυαρχίδα το «Γ. Αβέρωφ», τα θωρηκτά «Σπέτσαι», «Ύδρα» και «Ψαρά», τα ανιχνευτικά «Αετός» και «Ιέραξ», καθώς και τα αντιτορπιλικά «Σφενδόνη», «Ναυτοκρατούσα» και «Νίκη».
Λίγο μετά τις 9:00 π.μ. ο ελληνικός στόλος βγήκε από τον Μούδρο και κινήθηκε νοτιοανατολικά, σχηματίζοντας τρεις φάλαγγες. Στο κέντρο βρίσκονταν τα τέσσερα θωρηκτά, αριστερά τα αντιτορπιλικά και δεξιά τα ανιχνευτικά. Στις 9:28 π.μ. ο Κουντουριώτης έστειλε το σύντομο αλλά εμψυχωτικό μήνυμα:
«Ο Ναύαρχος εύχεται καλήν ημέραν εις τα γενναία επιτελεία και πληρώματα».
Μόλις το «Μετζητιέ» αντιλήφθηκε την παρουσία του «Αβέρωφ», έστριψε αμέσως 180 μοίρες και κατευθύνθηκε με πλήρη ταχύτητα προς την κύρια δύναμη του τουρκικού στόλου. Το «Μπαρμπαρόσσα», βλέποντας την αλλαγή πορείας, διέταξε στροφή προς νότο, με τα υπόλοιπα πλοία να ακολουθούν.
Στις 11:34 π.μ., από απόσταση 8.400 μέτρων, ο οθωμανικός στόλος άνοιξε πυρ. Ένα λεπτό αργότερα απάντησαν τα ελληνικά πυροβόλα. Και αυτή τη φορά το τουρκικό πυροβολικό αποδείχθηκε εξαιρετικά άστοχο, ενώ το ελληνικό, υπό καλύτερες συνθήκες φωτισμού, ήταν αισθητά πιο εύστοχο ακόμη και από τη ναυμαχία της Έλλης. Μέσα σε μόλις είκοσι λεπτά η έκβαση της μάχης είχε κριθεί. Τα τουρκικά θωρηκτά είχαν ουσιαστικά τεθεί εκτός μάχης. Το «Αβέρωφ» κατάφερε ιδιαίτερα βαριά πλήγματα στο «Μπαρμπαρόσσα», το οποίο, φλεγόμενο, άρχισε να υποχωρεί προς τον βορρά. Σύντομα το παράδειγμά του ακολούθησε ολόκληρος ο τουρκικός στόλος.
Στις 12:05 μ.μ. το «Αβέρωφ» ξεκίνησε την καταδίωξη με ταχύτητα 20 κόμβων, συγκεντρώνοντας τα πυρά του κυρίως εναντίον των «Τουργούτ Ρέις» και «Μπαρμπαρόσσα» και πλησιάζοντας τον εχθρό στα 7.500 μέτρα. Στις 2:42 μ.μ. τα τουρκικά πλοία βρήκαν καταφύγιο στην ασφάλεια των Στενών.
Το βράδυ, στις 7:05 μ.μ., ο Κουντουριώτης ενημέρωσε τον Υπουργό Ναυτικών:
«Εχθρικόν Στόλον διεθυνθέντα εις Λήμνον κατεναυμαχήσαμεν και καταδιώξαμεν μέχρις Στενών, εν οις και κατέφυγεν εν αταξία. Διάρκειαν ναυμαχίας τρίωρος. Έχομεν μόνον τραυματίαν δίοπον Φιλιγκάτην Α., ζημίαι «ΑΒΕΡΩΦ» επουσιωδέστατοι. Μαχητική δύναμις πλοίου ανέπαφος».
Οι τουρκικές απώλειες ανήλθαν σε τουλάχιστον 282 νεκρούς και τραυματίες, ενώ τα θωρηκτά «Μπαρμπαρόσσα», «Τουργούτ Ρέις» και «Μεσουδιέ» υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Μετά και αυτή τη συντριπτική αποτυχία, κάθε ελπίδα της τουρκικής κυβέρνησης να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος εξαφανίστηκε. Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, ο τουρκικός στόλος δεν τόλμησε καμία νέα έξοδο στο Αιγαίο.
————————————————————————————
Πηγή: https://averof.hellenicnavy.gr/
