...
Ο γέγονε… Γέγονε |
Γεγονότα
1851 – Ο Χέρμαν Μέλβιλ κυκλοφόρησε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1851 το μυθιστόρημα Μόμπι Ντικ, ένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Στο έργο, ο ναύτης Ισμαήλ αφηγείται την εμμονική και καταστροφική προσπάθεια του καπετάνιου Αχαάβ να εκδικηθεί τον Μόμπι Ντικ, τη γιγάντια λευκή φάλαινα φυσητήρα που στο προηγούμενο ταξίδι είχε ακρωτηριάσει το πόδι του. Η αφήγηση παρακολουθεί το ταξίδι του φαλαινοθηρικού Πίκοουντ, όπου η εμμονή του Αχαάβ παρασέρνει όλο το πλήρωμα σε μια παράφορη αναμέτρηση με τις δυνάμεις της φύσης.
Το μυθιστόρημα εντάσσεται στην Αμερικανική Αναγέννηση και έχει συνδεθεί με τον όψιμο ρομαντισμό και τον πρώιμο συμβολισμό. Παρά το εύρος και την πρωτοτυπία του, η αρχική του υποδοχή υπήρξε χλιαρή, ενώ ο Μέλβιλ πέθανε το 1891 σχεδόν λησμονημένος. Μόνο στις αρχές του 20ού αιώνα το βιβλίο αναγνωρίστηκε ως θεμέλιο της αμερικανικής λογοτεχνίας. Συγγραφείς όπως ο Ουίλιαμ Φώκνερ και ο Ντ. Χ. Λώρενς εξήραν το έργο, χαρακτηρίζοντάς το από τα σημαντικότερα που γράφτηκαν ποτέ για τη θάλασσα. Η διάσημη εναρκτήρια φράση «Λέγε με Ισμαήλ» έχει μείνει ως μία από τις πιο αναγνωρίσιμες της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
Η έμπνευση του Μέλβιλ προήλθε από το δικό του ταξίδι με το φαλαινοθηρικό Ακούσνετ το 1841, από κείμενα για τη φαλαινοθηρία, αλλά και από τον Σαίξπηρ και τη Βίβλο. Η λευκή φάλαινα βασίστηκε σε πραγματική αλμπίνα φάλαινα, ενώ το δραματικό τέλος εμπνέεται από τη βύθιση του πλοίου Έσσεξ το 1820. Η αφήγηση συνδυάζει ρεαλιστικές περιγραφές φαλαινοθηρίας, πολυπολιτισμικής ζωής στο πλοίο και φιλοσοφικές αναζητήσεις γύρω από το καλό, το κακό και την ανθρώπινη μοίρα. Το έργο γράφτηκε σε 18 μήνες και εκδόθηκε σε δύο διαφορετικές εκδοχές, με εκατοντάδες διαφορές ανάμεσα στην αγγλική και την αμερικανική έκδοση.
1896 – Η «Πλημμύρα του Αγίου Φιλίππου» της 14ης Νοεμβρίου 1896 υπήρξε μια από τις πιο καταστροφικές θεομηνίες που έπληξαν ποτέ την Αθήνα και τον Πειραιά. Η καταρρακτώδης βροχή που έπεφτε από τις πρώτες πρωινές ώρες γρήγορα μετέτρεψε τους χωμάτινους δρόμους της μετολυμπιακής πρωτεύουσας σε χείμαρρους. Η Αθήνα της εποχής –μια πόλη ανοχύρωτη, χωρίς αποχετευτικό δίκτυο, με πρόχειρα σπίτια και «ασκεπείς» τους ποταμούς Κηφισό και Ιλισσό– δεν μπόρεσε να αντέξει τον όγκο του νερού. Μέχρι το μεσημέρι πολλοί δρόμοι είχαν καταστραφεί, γεφύρια είχαν παρασυρθεί και οι πρώτες αναφορές για νεκρούς προκαλούσαν πανικό.
Ιδιαίτερα σκληρά επλήγη η συνοικία Βατραχονήσι, όπου η υπερχείλιση του Ιλισσού παρέσυρε σπίτια και ανθρώπους· τουλάχιστον 12 κάτοικοι έχασαν τη ζωή τους. Κατέρρευσε ακόμη και η γέφυρα κοντά στο Παναθηναϊκό Στάδιο, με τα ορμητικά νερά να μεταφέρουν πτώματα ανθρώπων και ζώων. Στις συνοικίες Βάθη, Αγίου Παντελεήμονα και Κολοκυνθούς καταγράφηκαν άλλοι οκτώ νεκροί, ενώ η πλημμύρα προκάλεσε την ανατροπή αμαξοστοιχίας που ερχόταν από την Πάτρα, σκοτώνοντας τον μηχανικό.
Ο Πειραιάς υπέστη επίσης δραματικές ζημιές: 40 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και 450 σπίτια κατέρρευσαν. Οι συνοικίες Καμίνια και Νέο Φάληρο βρέθηκαν υπό τόνους νερού, με την πόλη να φωτίζεται τη νύχτα μόνο από τα φώτα των πλοίων. Για μέρες η συγκοινωνία με την Αθήνα γινόταν αποκλειστικά διά θαλάσσης.
Ο αντιπολιτευόμενος Τύπος κατηγόρησε τον πρωθυπουργό Θεόδωρο Δηλιγιάννη για ανεπάρκεια, ενώ ξεκίνησε έρανος υπέρ των πλημμυροπαθών, με πρώτους δωρητές τον διάδοχο Κωνσταντίνο και τον Ανδρέα Συγγρό. Η θεομηνία ανέδειξε για άλλη μια φορά την ανάγκη κάλυψης των κοίτων Κηφισού και Ιλισσού, έργο που τελικά ξεκίνησε μόλις τη δεκαετία του 1930.
1973 – Ξεκινά στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο η διαδικασία που θα οδηγήσει στη μεγάλη φοιτητική εξέγερση ενάντια στη δικτατορία. Από το μεσημέρι πραγματοποιούνται γενικές συνελεύσεις στους χώρους των σχολών. Περίπου 3.000 φοιτητές συγκεντρώνονται στις αίθουσες των Αρχιτεκτόνων, Πολιτικών Μηχανικών, Μηχανολόγων–Ηλεκτρολόγων και Χημικών Μηχανικών, όπου συζητούν αρχικά καθαρά σπουδαστικά ζητήματα και αποφασίζουν αποχή από τα μαθήματα έως τις 19 Νοεμβρίου.
Ωστόσο, το πολιτικό κλίμα είναι ήδη ηλεκτρισμένο. Τα γεγονότα της Νομικής τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς έχουν προκαλέσει ανησυχία στη χούντα αλλά και ελπίδα στους φοιτητές, που βλέπουν ότι η αντίσταση μπορεί να πάρει μαζικό χαρακτήρα. Τις απογευματινές ώρες της ίδιας ημέρας, φοιτητές αρχίζουν να συζητούν ανοιχτά την ιδέα να παραμείνουν μέσα στο Πολυτεχνείο, οργανώνοντας διανυκτέρευση και συντονισμένο αγώνα.
Στο προαύλιο συγκεντρώνονται εκατοντάδες νεαροί, φωνάζοντας αντιδικτατορικά συνθήματα. Η προσέλευση γίνεται συνεχώς μεγαλύτερη, καθώς ομάδες φοιτητών που συμμετείχαν στην παμφοιτητική συγκέντρωση της Νομικής κατευθύνονται προς το Πολυτεχνείο και ενώνονται με τους ήδη συγκεντρωμένους. Η αστυνομία ανταποκρίνεται γρήγορα, περικυκλώνοντας το κτίριο και επιχειρώντας να απομονώσει τη συγκέντρωση. Παρ’ όλα αυτά, το πλήθος αυξάνεται και το κλίμα ριζοσπαστικοποιείται.
Το βράδυ της 14ης Νοεμβρίου συγκροτείται η πρώτη Συντονιστική Επιτροπή, η οποία αναλαμβάνει να οργανώσει την κατάληψη και να συντονίσει τις δράσεις των φοιτητών. Η απόφαση για παραμονή μέσα στο ίδρυμα σηματοδοτεί την έναρξη της εξέγερσης, που μέσα σε λίγες ώρες μετατρέπεται σε πανεθνικό σύμβολο αντίστασης απέναντι στο καθεστώς των συνταγματαρχών. (Απόσπασμα από τo πόρισμα του ανακριτή Δημήτρη Τσεβά για τα γεγονότα κατά την εξέγερση του Πολυτεχνείου) Δείτε περισσότερα ΕΔΩ)
2008 – Ινδικό διαστημικό όχημα προσεδαφίζεται στη Σελήνη, για πρώτη φορά από την έναρξη του διαστημικού προγράμματος της ασιατικής χώρας πριν από 45 χρόνια.
Στις 22–23 Οκτωβρίου 2008, η Ινδία πραγματοποίησε ένα ιστορικό άλμα στο διαστημικό της πρόγραμμα: η πρώτη σεληνιακή αποστολή Chandrayaan-1 εκτοξεύθηκε επιτυχώς από το κέντρο Sriharikota, σηματοδοτώντας την είσοδο της χώρας στο κλειστό κλαμπ των κρατών με δυνατότητα εξερεύνησης της Σελήνης. Το όνομα σημαίνει «Σεληνάκατος-1», και το σκάφος, βάρους περίπου 1,3 τόνων, αποτέλεσε το πιο φιλόδοξο εγχείρημα της ISRO (Ινδική Οργανισμός Διαστήματος) από την ίδρυσή της πριν από 45 χρόνια.
Το Chandrayaan-1 τέθηκε επιτυχώς σε σεληνιακή τροχιά τον Νοέμβριο του 2008 και λειτούργησε για σχεδόν έναν χρόνο, παρότι ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε διετή επιχειρησιακή διάρκεια. Μετέφερε 11 επιστημονικά όργανα, προερχόμενα από την Ινδία, τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τη Βουλγαρία. Ανάμεσά τους περιλαμβανόταν το Moon Impact Probe (MIP), μια μικρή σεληνάκατος που αποσπάστηκε από το μητρικό σκάφος και «ακούμπησε» στη Σελήνη στις 14 Νοεμβρίου 2008, σηματοδοτώντας την πρώτη «προσεδάφιση» ινδικού αντικειμένου στη σεληνιακή επιφάνεια.
Η αποστολή απέφερε σημαντικά επιστημονικά αποτελέσματα. Το αμερικανικό όργανο M3 (Moon Mineralogy Mapper) εντόπισε ίχνη νερού και υδροξυλίου στο σεληνιακό έδαφος, μια ανακάλυψη που αναθεώρησε τα δεδομένα για τη γεωλογία της Σελήνης. Το σκάφος χαρτογράφησε με μεγάλη ακρίβεια την επιφάνεια, εντόπισε ορυκτά, ακτινοβολία και στοιχεία για τη μορφολογία των πόλων.
Η επιτυχία της αποστολής θεωρήθηκε τεράστιο βήμα για την Ινδία, καθώς απέδειξε ότι μπορεί να ανταγωνιστεί τεχνολογικά δυνάμεις όπως η Ιαπωνία και η Κίνα. Τα φιλόδοξα σχέδια που ανακοινώθηκαν τότε –πρώτος Ινδός αστροναύτης το 2014 και επανδρωμένη σεληνιακή αποστολή το 2020– δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, όμως έθεσαν τις βάσεις για επόμενα επιτεύγματα, όπως η επιτυχημένη προσεδάφιση του Chandrayaan-3 το 2023.
Γεννήσεις
1935 – Λευτέρης Παπαδόπουλος. Μια από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ελληνικής στιχουργίας και δημοσιογραφίας, γεννήθηκε στην Αθήνα, στην περιοχή της Πλατείας Βικτωρίας, από γονείς πρόσφυγες· τον πατέρα του από την Προύσα και τη μητέρα του από το Νοβοροσίσκ. Τα παιδικά του χρόνια υπήρξαν δύσκολα, όμως η αγάπη του για το διάβασμα και τη γραφή τον οδήγησε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και αργότερα στη δημοσιογραφία. Από το 1959 έως το 2012 υπήρξε σταθερός συνεργάτης της εφημερίδας Τα Νέα, υπογράφοντας πλήθος ρεπορτάζ, συνεντεύξεων και χρονογραφημάτων.
Παράλληλα, ανέπτυξε αξιοσημείωτη συγγραφική δραστηριότητα, με βιβλία όπως τα «Επαρχίες της Αθήνας», «Η Τουρκία χωρίς φερετζέ», «Οι παλιοί συμμαθητές», «Ζω από περιέργεια», «Εν αρχή ην ο Καζαντζίδης», καθώς και βιογραφίες κορυφαίων δημιουργών, ενώ έχει μεταφράσει το Άσμα Ασμάτων. Με τη σύζυγό του, τη σκηνοθέτιδα Ράια Μουζενίδου, συνυπέγραψε θεατρικές σάτιρες όπως «Εν βρασμώ ψυχής». Εργάστηκε για την τηλεόραση και συνεργάστηκε ως στιχουργός σε πολλές ελληνικές ταινίες και μιούζικαλ.
Η παρουσία του στο ελληνικό τραγούδι υπήρξε καθοριστική: έχει γράψει περίπου 1.200 τραγούδια, συνεργαζόμενος με τους σημαντικότερους συνθέτες, ενώ ο ιστορικός δίσκος «Ο Δρόμος» κατέχει μέχρι σήμερα το ελληνικό ρεκόρ πωλήσεων. Έχει επίσης μεταφράσει ποιήματα των Λόρκα, Νερούδα και Χικμέτ.
Ως δημοσιογράφος ταξίδεψε σε όλες τις ηπείρους και τιμήθηκε με πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων το Βραβείο Μπότση και το ανώτατο βραβείο της ΕΣΗΕΑ «ΞΕΝΟΦΩΝ». Είναι επίτιμος δημότης Πατρέων και Μήθυμνας. Πατέρας δύο παιδιών και παππούς τριών εγγονιών, παραμένει γνωστός για την αγάπη του προς την ΑΕΚ και για τη διαχρονική επιρροή του στα ελληνικά γράμματα και τη μουσική.
1952 – Δήμητρα Γαλάνη. Μία από τις σημαντικότερες ελληνικές ερμηνεύτριες και δημιουργούς, γεννήθηκε στην Αθήνα, στην περιοχή Ελληνορώσων, και από νωρίς ασχολήθηκε με τη μουσική, με σπουδές κιθάρας και θεωρίας. Εμφανίστηκε στο τραγούδι σε ηλικία 16 ετών, το 1969, ερμηνεύοντας δύο τραγούδια στο «Ένα Χαμόγελο» των Δήμου Μούτση και Νίκου Γκάτσου, συνεργασία που αποτέλεσε το θεμέλιο της καλλιτεχνικής της διαμόρφωσης. Στο ρεπερτόριό της εκείνης της εποχής συνυπήρχαν το νέο κύμα, ο Θεοδωράκης, ο Ντίλαν και η Μπαέζ.
Από τη δεκαετία του 1970 και έπειτα, οι μεγαλύτεροι Έλληνες συνθέτες αναγνώρισαν τη μοναδική της φωνή και έγραψαν έργα ειδικά για εκείνη: Μούτσης, Ξαρχάκος, Χατζιδάκις, Θεοδωράκης, Λοΐζος, Σπανός, Τσιτσάνης, Καραΐνδρου, Μικρούτσικος και πολλοί ακόμη. Η Γαλάνη έχει ερμηνεύσει τραγούδια κορυφαίων ποιητών, όπως ο Γκάτσος, Ελύτης, Καβάφης, και σπουδαίων στιχουργών όπως οι Ελευθερίου, Παπαδόπουλος, Νικολακοπούλου, Καρασούλος.
Από το 1976 άρχισε τις μεγάλες διεθνείς περιοδείες της σε ΗΠΑ, Καναδά, Ευρώπη και Αυστραλία, ενώ το 1980 ερμήνευσε τους Χαιρετισμούς του Θεοδωράκη στο Ανατολικό Βερολίνο. Συνεργάστηκε με σημαντικούς δημιουργούς σε μεγάλα φεστιβάλ, εμφανίστηκε στο φεστιβάλ Αβινιόν με τον Χριστόδουλο Χάλαρη και απέσπασε το πρώτο βραβείο στο «Rose d’Or». Από το 1981 έως το 1983 έζησε στο Παρίσι, συνεχίζοντας εκτενείς συναυλιακές δραστηριότητες.
Τη δεκαετία του 1990 συστήθηκε και ως τραγουδοποιός και συνθέτρια για κινηματογράφο, τηλεόραση και θέατρο, ενώ το 1996 φοίτησε στο Berklee College of Music. Με πολυετή πορεία, έχει αναδείξει νέους δημιουργούς, έχει βραβευτεί επανειλημμένα και παραμένει μία από τις πιο επιδραστικές παρουσίες της ελληνικής μουσικής σκηνής.
Θάνατοι
565 – Ιουστινιανός. Ιουστινιανός (Φλάβιος Πέτρος Σαββάτιος Ιουστινιανός). Ήταν Βυζαντινός Αυτοκράτορας από το 527 έως το θάνατο του τo 565 μ.χ. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του, ο Ιουστινιανός προσπάθησε να αναβιώσει το μεγαλείο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και να επανακτήσει τα χαμένα δυτικά εδάφη της. Η συνολική παρουσία του όμως, την οποία πολλοί έσπευσαν να χαρακτηρίσουν θετική λόγω των στρατιωτικών του επιτυχιών, σίγουρα προβληματίζει, καθότι ο ίδιος υπήρξε εξαιρετικά δολοπλόκος και φίλαυτος.
Παρ’ όλο που η περίοδος της διακυβέρνησής του αποτελεί μια ξεχωριστή εποχή στην ιστορία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και η βασιλεία του χαρακτηρίζεται από την «αποκατάσταση της αυτοκρατορίας», εν τούτοις, ο δόλιος και βίαιος χαρακτήρας του σε συνδυασμό με τη φιλάργυρη φύση του, τον καθιστούσαν ιδιαίτερα επικίνδυνο για φίλους και αντιπάλους.
Ο Ιουστινιανός θεωρείται εκ των σημαντικότερων ηγεμόνων της Ύστερης Αρχαιότητας. Η εποχή του σηματοδοτεί μια αξιοσημείωτη φάση μετάβασης από την κλασική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία στο ανατολικό ρωμαϊκό κράτος του Μεσαίωνα. Επίσης μπορεί να χαρακτηριστεί μια εποχή γεμάτη ταραχές ανάμεσα στις διάφορες χριστιανικές ομάδες, τις οποίες υποδαύλιζε η πολιτική του ίδιου του Αυτοκράτορα, που ποτέ δεν έπαυσε να επεμβαίνει κατά το δοκούν σε θρησκευτικά και εκκλησιαστικά ζητήματα προς εξυπηρέτηση των δικών του συμφερόντων.
Σε στρατιωτικό επίπεδο κατάφερε με μακρόχρονους πολέμους εναντίον των Οστρογότθων και των Βανδάλων να ανακτήσει απομακρυσμένες περιοχές της Δυτικής Αυτοκρατορίας, που είχαν περιέλθει κατά τη διάρκεια των Μεταναστεύσεων σε Γερμανικά φύλα, ενώ στην Ανατολή ενεπλάκη σε έντονες συγκρούσεις με τους Πέρσες Σασσανίδες. Καθοριστική ήταν επίσης η συμβολή του στη νομική ιστορία, καθώς προέστη της κωδικοποίησης του ρωμαϊκού δικαίου, που ονομάστηκε Ιουστινιάνειος Κώδικας.
Αβίαστα μπορεί να χαρακτηριστεί ως μία σημαντική αν και εξαιρετικά αμφιλεγόμενη προσωπικότητα της ύστερης αρχαιότητας και ενδεχομένως ο τελευταίος Ρωμαίος αυτοκράτορας που μιλούσε τα λατινικά ως μητρική του γλώσσα.
1841 – Τόμας Μπρους, 7ος κόμης του Έλγιν (1766–1841). Υπήρξε Βρετανός διπλωμάτης και πρεσβευτής της Μεγάλης Βρετανίας στην Οθωμανική Κωνσταντινούπολη από το 1799 έως το 1803. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, εκμεταλλευόμενος το ασταθές πολιτικό περιβάλλον της Αυτοκρατορίας αλλά και την ανυπαρξία συστηματικής αρχαιολογικής προστασίας, κατάφερε να αποκτήσει άδειες –αμφιλεγόμενης νομιμότητας– για την «καταγραφή και αποτύπωση» των μνημείων της Ακρόπολης. Στην πράξη, από το 1801 έως το 1812, ο Έλγιν προχώρησε σε εκτεταμένη αφαίρεση γλυπτών από τον Παρθενώνα, τον Ναό της Απτέρου Νίκης, τα Προπύλαια, καθώς και από άλλες περιοχές της Αθήνας.
Η ενέργειά του προκάλεσε έντονη διεθνή κατακραυγή. Μεταξύ των διανοουμένων που τον καυτηρίασαν ήταν ο Λόρδος Βύρων, ο οποίος στις ποιητικές του συνθέσεις Childe Harold’s Pilgrimage και The Curse of Minerva στηλίτευσε τον ιεροσυλικό χαρακτήρα της λεηλασίας. Τα γλυπτά, γνωστά πλέον ως Ελγίνεια Μάρμαρα, αγοράστηκαν από τη βρετανική κυβέρνηση το 1816 και έκτοτε εκτίθενται στο Βρετανικό Μουσείο, όπου αποτελούν αντικείμενο έντονης διεθνούς διαμάχης σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς και την ηθική της απόκτησής τους.
Η υπόθεση της επιστροφής τους στην Ελλάδα απέκτησε νέα δυναμική τη δεκαετία του 1980, όταν η Μελίνα Μερκούρη, ως Υπουργός Πολιτισμού, εγκαινίασε συντονισμένη παγκόσμια εκστρατεία διεκδίκησης, η οποία συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Η οικογένεια Μπρους είχε μακρά παράδοση υψηλών αξιωμάτων: ο πατέρας του Έλγιν, Τσαρλς, 5ος κόμης, ήταν Μέγας Διδάσκαλος της Σκωτίας· ο γιος του, Τζέιμς, 8ος κόμης, υπηρέτησε ως Κυβερνήτης της Τζαμάικα, του Καναδά και της Ινδίας· και ο εγγονός του, Βίκτωρ, 9ος κόμης, ήταν Αντιβασιλιάς της Ινδίας.
—————————————————————————–
Πηγές: Σαν σήμερα, el.wikipedia
