...
Ο γέγονε… Γέγονε |
Γεγονότα
1832 – Η Σάμος αναγνωρίζεται από τον σουλτάνο Μαχμούτ Β’ ως αυτόνομη ηγεμονία, υποτελής στην Τουρκία και υπό την εγγύηση των τριών Μεγάλων Δυνάμεων (Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας).
Η Σάμος κήρυξε την επανάσταση το βράδυ της 17 (Κυριακή του Θωμά) προς 18 Απριλίου 1821 με τον οπλαρχηγό Κωνσταντή Λαχανά. Αυτός, έχοντας μαζί του τον Γρηγόριο Σβορώνο, ανιψιό του υποπρόξενου της Ρωσίας, ήλθε με άλλους ενόπλους στο Βαθύ όπου επιτέθηκαν και σκότωσαν τους 18 Οθωμανούς που βρίσκονταν εκεί. Την επομένη, 18 Απριλίου, κήρυξε την επανάσταση στο Βαθύ. Μετά από εκκλησιαστική τελετή και με πανηγυρικές εκδηλώσεις υψώθηκε η σημαία της επανάστασης που έφερε ως σύμβολο την γλαύκα και τις λέξεις «Ελευθερία ή θάνατος».
Στη συνέχεια τη διοίκηση της επανάστασης στο νησί ανέλαβε ο Λυκούργος Λογοθέτης. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821 η Σάμος διατήρησε τοπική διοίκηση που έφερε την ονομασία Στρατοπολιτικόν Σύστημα Σάμου. Το νησί προστατεύτηκε επιτυχώς από τον ελληνικό στόλο μετά τις νίκες του στη Ναυμαχία της Σάμου και τη Ναυμαχία του Γέροντα. Αν και δεν καταλήφθηκε από τον τουρκικό στόλο δεν εντάχθηκε στο νεοσύστατο Βασίλειο της Ελλάδας. Η Σάμος έγινε αυτόνομη με την ονομασία Ηγεμονία της Σάμου
Το 1835 εγκαθιδρύθηκε το ειδικό καθεστώς αυτονομίας του νησιού με το όνομα Ηγεμονία της Σάμου. Οι Σαμιώτες διατηρούσαν την υποχρέωση να καταβάλλουν ετήσιο φόρο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία που ανερχόταν σε 2.700 λίρες. Ο ηγεμόνας διοριζόταν από τον Σουλτάνο και έφερε τον τίτλο του πρίγκηπα. Ήταν Χριστιανός Ορθόδοξος και ανώτερο στέλεχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Πρωτεύουσα της Ηγεμονίας υπήρξε αρχικά η Χώρα και στη συνέχεια η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στο Βαθύ.
1905 – Ο γερμανός γιατρός Ρόμπερτ Κοχ τιμάται με το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής για την ανακάλυψη του βακίλου που προκαλεί φυματίωση.
Ο γερμανός γιατρός Ρόμπερτ Κοχ υπήρξε ένας από τους θεμελιωτές της μικροβιολογίας. Ανακάλυψε το βακτηρίδιο της φυματίωσης (1882) και το δονάκιο της χολέρας (1884). Το 1905, τιμήθηκε με το Νόμπελ Φυσιολογίας – Ιατρικής για τις εργασίες του σχετικά με τη φυματίωση, που συνέβαλαν καθοριστικά στην ίαση της ασθένειας, η οποία αποτελούσε αληθινή μάστιγα για την ανθρωπότητα μέχρι τότε.
Γεννήθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 1843 στο Κλάουστατ του Βασιλείου του Ανοβέρου (σημερινό Κλάουστατ – Τσέλερφελντ του κρατιδίου της Κάτω Σαξονίας της Γερμανίας). Σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Γοτίγγης (Γκέτινγκεν), απ’ όπου πήρε το πτυχίο του το 1866. Στη συνέχεια εργάστηκε ως γιατρός σε διάφορες πόλεις και ύστερα από βραχυχρόνια υπηρεσία ως στρατιωτικός γιατρός στον Γαλλοπρωσσικό πόλεμο (1870 – 1871), εργάστηκε ως χειρουργός στην πόλη Βόλσταϊν της Πρωσίας (σημερινό Βόλστιν Πολωνίας), όπου δημιούργησε ένα μικρό εργαστήριο. Εξοπλισμένος με ένα μικροσκόπιο, ένα μικροτόμο κι έναν αυτοσχέδιο επωαστικό κλίβανο, άρχισε την ενασχόλησή του με τη μικροβιολογία, που του χάρισε την «αθανασία». Αρχικά μελέτησε τα φύκια και αργότερα στράφηκε προς τα παθογόνα μικρόβια.
1957 – Νέες αιματηρές συγκρούσεις σημειώθηκαν ανάμεσα σε μαθητές του Παγκυπρίου Γυμνασίου και τον βρετανικό στρατό, την ίδια ημέρα που η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τάχθηκε υπέρ της αυτοδιάθεσης της Κύπρου. Λίγους μήνες νωρίτερα, τον Μάρτιο του 1956, η αιφνιδιαστική σύλληψη και εξορία του Μακάριου στις Σεϋχέλλες είχε ωθήσει την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή –που μόλις είχε κερδίσει τις εκλογές– να υποβάλει την τρίτη κατά σειρά ελληνική προσφυγή στα Ηνωμένα Έθνη.
Από τον Μάιο, ο νέος υπουργός Εξωτερικών Ευάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας ανέλαβε μια πολυεπίπεδη διπλωματική εκστρατεία, επιδιώκοντας τη σύναψη στενότερων σχέσεων με χώρες του Τρίτου Κόσμου, όπως η Γιουγκοσλαβία και τα αραβικά κράτη, ώστε να ενισχυθεί η στήριξη υπέρ της αρχής της αυτοδιάθεσης.
Η μάχη στο διεθνές πεδίο περιπλέχθηκε από τη βρετανική προσφυγή που κατηγορούσε την Ελλάδα για ενίσχυση της ΕΟΚΑ. Καμία από τις δύο προτάσεις δεν έφθασε τελικά σε ψηφοφορία· αντιθέτως, υιοθετήθηκε ομόφωνα η πρόταση της Ινδίας, η οποία ζητούσε ειρηνική, δίκαιη και δημοκρατική λύση σύμφωνη με τον Χάρτη του ΟΗΕ. Η Αθήνα, εγκλωβισμένη στη δική της τακτική των αλλεπάλληλων προσφυγών –μια τακτική πλέον πολιτικά επιβεβλημένη, παρά την αναποτελεσματικότητά της– συνέχισε την ίδια πορεία και το 1957.
Το νέο, προσεκτικά διατυπωμένο ελληνικό σχέδιο ψηφίσματος ζήτησε απλώς την ευχή της Γενικής Συνέλευσης για εφαρμογή της αυτοδιάθεσης. Αν και συγκέντρωσε 31 ψήφους υπέρ, 23 κατά και 24 αποχές, δεν πέτυχε την απαιτούμενη πλειοψηφία των δύο τρίτων, αποτελώντας ωστόσο τη μεγαλύτερη μέχρι τότε διπλωματική επιτυχία της Ελλάδας στο Κυπριακό.
1963 – Ο Γιώργος Σεφέρης βραβεύεται με Νόμπελ Λογοτεχνίας. Ο διπλωμάτης και ποιητής Γιώργος Σεφέρης υπήρξε ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με Νόμπελ και συγκεκριμένα με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Στις 10 Δεκεμβρίου 1963, στην τελετή απονομής που έγινε στη Στοκχόλμη, παρέλαβε το επίζηλο βραβείο από τον βασιλιά της Σουηδίας Γουσταύο.
Από τη δεκαετία του ‘50 η ποίηση του Σεφέρη ήταν γνωστή και αναγνωρισμένη στο εξωτερικό. Το 1955 και το 1961 ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ. Δύο χρόνια αργότερα, οι φήμες έδιναν κι έπαιρναν στην Αθήνα ότι θα ήταν αυτός ο νικητής. Οι φήμες επιβεβαιώθηκαν το μεσημέρι της 24ης Οκτωβρίου, όταν έφθασε στην Αθήνα το τηλεγράφημα της Σουηδικής Ακαδημίας, που ανήγγειλε τη χαρμόσυνη είδηση. Ο Σεφέρης είχε κερδίσει το βραβείο «για το υπέροχο λυρικό ύφος του, που είναι εμπνευσμένο από ένα βαθύ αίσθημα για το ελληνικό πολιτιστικό ιδεώδες». Η Σουηδική Ακαδημία είχε ξεπληρώσει ένα χρέος της προς την Ελλάδα, καθώς στο παρελθόν είχε παρακάμψει τις υποψηφιότητες του Νίκου Καζαντζάκη και του Άγγελου Σικελιανού.
Την καθιερωμένη του ομιλία ο Σεφέρης την ξεκίνησε, όπως παρακάτω: «Ανήκω σε μια χώρα μικρή. Ένα πέτρινο ακρωτήρι στη Μεσόγειο, που δεν έχει άλλο αγαθό παρά τον αγώνα του λαού του, τη θάλασσα, και το φως του ήλιου. Είναι μικρός ο τόπος μας, αλλά η παράδοσή του είναι τεράστια και το πράγμα που τη χαρακτηρίζει είναι ότι μας παραδόθηκε χωρίς διακοπή. Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ της να μιλιέται. Δέχτηκε τις αλλοιώσεις που δέχεται καθετί ζωντανό, αλλά δεν παρουσιάζει κανένα χάσμα. Άλλο χαρακτηριστικό αυτής της παράδοσης είναι η αγάπη της για την ανθρωπιά· κανόνας της είναι η δικαιοσύνη. Στην αρχαία τραγωδία, την οργανωμένη με τόση ακρίβεια, ο άνθρωπος που ξεπερνά το μέτρο πρέπει να τιμωρηθεί από τις Ερινύες. O ίδιος νόμος ισχύει και όταν ακόμη πρόκειται για φυσικά φαινόμενα: «Ήλιος ουχ υπερβήσεται μέτρα» λέει ο Ηράκλειτος· «ει δε μη, Ερινύες μιν Δίκης επίκουροι εξευρήσουσιν».
Γεννήσεις
1815 – Άντα Λάβλεϊς. Η Έιντα Λάβλεϊς γεννήθηκε στο Λονδίνο στις 10 Δεκεμβρίου 1815, μοναδικό νόμιμο παιδί του λόρδου Μπάιρον και της Άννας Ισαμπέλλας Μίλμπανκ. Ο γάμος των γονιών της διαλύθηκε λίγους μήνες μετά τη γέννησή της, εξαιτίας της ασταθούς συμπεριφοράς του ποιητή. Μετά το διαζύγιο, ο Μπάιρον εγκατέλειψε οριστικά την Αγγλία και πέθανε στο Μεσολόγγι το 1824, όταν η Έιντα ήταν μόλις οκτώ ετών. Η μητέρα της ανέλαβε πλήρως την ανατροφή της και επέλεξε να της δώσει αυστηρή μαθηματική και μουσική παιδεία, επιχειρώντας να την απομακρύνει από τις «επικίνδυνες» λογοτεχνικές κλίσεις του πατέρα της.
Σε ηλικία 17 ετών, η Έιντα γνωρίζει τη σπουδαία Μαίρυ Σόμμερβιλ, η οποία θα γίνει μέντοράς της στα μαθηματικά. Το 1834, σε δείπνο στο σπίτι της Σόμμερβιλ, ακούει για πρώτη φορά τις ιδέες του Τσαρλς Μπάμπατζ για την Αναλυτική Μηχανή. Έναν χρόνο αργότερα παντρεύεται τον Ουίλλιαμ Κινγκ-Νόελ, μετέπειτα κόμη του Λάβλεϊς, και αποκτά τρία παιδιά.
Η καθοριστική της στιγμή έρχεται το 1843, όταν μεταφράζει στα αγγλικά άρθρο του Ιταλού μαθηματικού Λουίτζι Μενάμπρεα για τη μηχανή του Μπάμπατζ. Με ενθάρρυνση του ίδιου, προσθέτει εκτενείς σημειώσεις, τριπλάσιες σε όγκο από το πρωτότυπο. Εκεί καταθέτει οραματικές προβλέψεις για τη μελλοντική χρήση των υπολογιστικών μηχανών στη μουσική και στα γραφικά, καθώς και ένα λεπτομερές σχέδιο για τον υπολογισμό των αριθμών Μπερνούλλι. Το σχέδιο αυτό θεωρείται το πρώτο πρόγραμμα υπολογιστή στην ιστορία.
Παρά τις πνευματικές της επιτυχίες, η υγεία της επιδεινώθηκε και πέθανε το 1852 από καρκίνο της μήτρας, σε ηλικία 36 ετών. Η συμβολή της αναγνωρίστηκε πολύ αργότερα: το 1980, το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ έδωσε το όνομά της στη γλώσσα προγραμματισμού Ada, ενώ η Βρετανική Εταιρεία Πληροφορικής απονέμει ετησίως μετάλλιο στη μνήμη της.
1960 – Κένεθ Μπράνα. Είναι Βρετανός ηθοποιός, σεναριογράφος, σκηνοθέτης και παραγωγός. Εκπαιδεύτηκε στη Βασιλική Ακαδημία Δραματικής Τέχνης του Λονδίνου και διατελεί πρόεδρός της από το 2015.
Έχει κερδίσει ένα Όσκαρ, τέσσερα BAFTA (συν δύο τιμητικά βραβεία), δύο βραβεία Emmy και μία Χρυσή Σφαίρα. Στις 9 Νοεμβρίου 2012 του απονεμήθηκε ο τίτλος του Ιππότη της Μεγάλης Βρετανίας. Τον Ιανουάριο του 2018 έλαβε το Βραβείο της Ελευθερίας της Πόλης στη γενέτειρά του, το Μπέλφαστ. Το 2020 κατετάγη στην 20ή θέση στη λίστα των The Irish Times με τους καλύτερους ηθοποιούς του κινηματογράφου της Ιρλανδίας.
Έχει σκηνοθετήσει και πρωταγωνιστήσει σε πολλές κινηματογραφικές προσαρμογές των έργων του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ. Έχει πρωταγωνιστήσει στις τηλεοπτικές σειρές Fortunes of War (1987), Shackleton (2002) και Wallander (2008–2016) και στις ταινίες Celebrity (1998), Wild Wild West (1999), Ο Δρόμος για το Ελ Ντοράντο (2000), Συνωμοσία (2001), Ο Χάρι Πότερ και η Κάμαρα με τα Μυστικά (2002), Warm Springs (2005), Επιχείρηση Βαλκυρία (2008), The Boat That Rocked (2009), Επτά Μέρες με τη Μέριλιν (2011), Δουνκέρκη (2017) και Tenet (2020). Σκηνοθέτησε και πρωταγωνίστησε ως Ηρακλής Πουαρό στις κινηματογραφικές προσαρμογές των έργων της Αγκάθα Κρίστι, Έγκλημα στο Όριαν Εξπρές (2017) και Έγκλημα στον Νείλο (2022).
Θάνατοι
1896 – Άλφρεντ Μπέρνχαρντ Νόμπελ. Γεννήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 1833 στη Στοκχόλμη, τέταρτο από τα οκτώ παιδιά του εφευρετικού μηχανικού Ιμάνουελ Νομπέλ και της Άντριετ Άλσελ. Από νωρίς διδάχθηκε τις αρχές της μηχανικής, ενώ το 1842 μετακόμισε με την οικογένεια στην Αγία Πετρούπολη, όπου ο πατέρας του είχε πλουτίσει χάρη στις καινοτομίες του, όπως η παραγωγή κόντρα-πλακέ και οι πειραματισμοί με την τορπίλη. Ο ίδιος ο Άλφρεντ αναδείχθηκε σε χαρισματικό χημικό και πολύγλωσσο, μιλώντας άπταιστα επτά γλώσσες ήδη στα 16 του. Σπούδασε στο Παρίσι και εργάστηκε στις ΗΠΑ υπό τον μηχανικό Τζον Έρικσον, εξασφαλίζοντας την πρώτη του πατέντα πριν επιστρέψει στη Ρωσία, όπου όμως το εργοστάσιο του πατέρα του χρεωκόπησε το 1859.
Η οικογένεια επέστρεψε στη Σουηδία και ο Νομπέλ αφοσιώθηκε στην παραγωγή νιτρογλυκερίνης. Το 1864 μια φονική έκρηξη σκότωσε τον αδελφό του Εμίλ και τέσσερις εργάτες, οδηγώντας στην απαγόρευση επαναλειτουργίας του εργοστασίου. Ο Νομπέλ συνέχισε όμως τις έρευνές του πάνω σε μια μαούνα στο λιμάνι της Στοκχόλμης, ώσπου κατέληξε στην ανακάλυψη της δυναμίτιδας και του πυροκροτητή. Κατοχύρωσε τις εφευρέσεις του στη Βρετανία και τις ΗΠΑ και προχώρησε σε ακόμη ισχυρότερα μείγματα, όπως η ζελατινοδυναμίτιδα.
Οι επιχειρηματικές του δραστηριότητες διεθνώς, σε εκρηκτικές ύλες αλλά και σε πετρελαιοπηγές στο Μπακού, του απέφεραν τεράστια περιουσία. Τιμήθηκε με σημαντικούς τίτλους, αλλά παρέμεινε μοναχικός, πεθαίνοντας στο Σαν Ρέμο στις 10 Δεκεμβρίου 1896. Αντιμέτωπος με τον χαρακτηρισμό «Έμπορος του Θανάτου», ο Νομπέλ θέλησε να προστατεύσει την υστεροφημία του. Με τη διαθήκη του το 1895 διέθεσε σχεδόν όλη την περιουσία του για τη δημιουργία των Βραβείων Νομπέλ, της υψηλότερης διεθνούς διάκρισης για την επιστήμη, τη λογοτεχνία και την ειρήνη.
1967 – Ότις Ρέντινγκ. Γεννημένος στις 9 Σεπτεμβρίου 1941 στο Ντόζον της Τζόρτζια, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της σόουλ μουσικής, παρότι η καριέρα του ήταν σύντομη. Μεγάλωσε στο Μέικον, όπου τραγουδούσε στη χορωδία της Βαπτιστικής Εκκλησίας, ενώ το 1960 εντάχθηκε στους Pinetoppers του κιθαρίστα Τζόνι Τζένκινς. Την ίδια χρονιά δημιούργησε το συγκρότημα Otis and the Shooters και ηχογράφησε τα πρώτα του κομμάτια. Το 1962 γνώρισε την πρώτη του επιτυχία με το These Arms of Mine, ανοίγοντας μια στενή συνεργασία με τη Stax, την κορυφαία δισκογραφική της μαύρης μουσικής στο Μέμφις. Ξεχώριζε επειδή έγραφε ο ίδιος τα τραγούδια του, κάτι σπάνιο για Αφροαμερικανούς τραγουδιστές της εποχής.
Η δεκαετία του ’60 τον ανέδειξε σε πρωταγωνιστή της Deep Soul, του ήχου του αμερικανικού Νότου, με τα τραχιά, γεμάτα πάθος φωνητικά και τα δυναμικά πνευστά. Ανάμεσα στα σημαντικότερα τραγούδια του 1964–1967 συγκαταλέγονται τα Mr. Pitiful, I Can’t Turn You Loose, Try a Little Tenderness, Hard to Handle, I’ve Been Loving You Too Long, η φάνκι διασκευή του Satisfaction, το Tramp και ιδιαίτερα το Respect, που αργότερα έγινε ύμνος με την ερμηνεία της Αρίθα Φράνκλιν. Η εμφάνισή του στο Monterey Pop Festival το 1967 τον έκανε αποδεκτό και στο λευκό ακροατήριο.
Στις 10 Δεκεμβρίου 1967 σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα, μόλις στα 26 του χρόνια, ενώ ήταν ήδη πατέρας δύο παιδιών. Η μεγαλύτερη επιτυχία του ήρθε μετά θάνατον: το (Sittin’ on) The Dock of the Bay, ηχογραφημένο τρεις ημέρες πριν τον χαμό του, έγινε Νο1 και ξεπέρασε το ένα εκατομμύριο πωλήσεις. Το 1989 εισήχθη στο Rock ’n’ Roll Hall of Fame, ως ένας από τους καθοριστικούς δημιουργούς της σόουλ.
Πηγές: Σαν σήμερα, el.wikipedia
———————————————————————————————
