...
| Πολιτισμός |
«Διέξοδος» | Όταν η Ιστορία γίνεται τέχνη
| Η Έξοδος του Μεσολογγίου κατεβαίνει στην Αθήνα
Μια πράξη μνήμης, αντίστασης και πολιτικής ευθύνης
Η «Διέξοδος» ανοίγει ρήγμα στον χρόνο και στη συνείδηση |
Η «Διέξοδος» για άλλη μια φορά βγήκε έξω απ’ «το αλωνάκι» της καρδιάς της και το έκανε για να φέρει στην πρωτεύουσα εκείνον τον ήχο που δεν μπαίνει σε μουσεία, δεν φυλακίζεται σε επετείους και δεν χωράει σε παρελάσεις. Τον ήχο της Ιστορίας του Μεσολογγίου. Έναν ήχο βαρύ, ασυμβίβαστο, επικίνδυνο. Έναν ήχο που θυμίζει ότι η Ελευθερία δεν χαρίζεται, ούτε κληρονομείται αλλά κερδίζεται με κόστος.
Στην Αθήνα, στον Κεραμεικό, εκεί όπου τα στρώματα του χρόνου συνυπάρχουν με την καθημερινή αδιαφορία, η έκθεση «Μεσολόγγι – Το αλωνάκι της δόξας» άνοιξε μια ρωγμή μέσα στην αυτάρεσκη κανονικότητα της πρωτεύουσας. Το Ιστορικό Μουσείο Διέξοδος, συμμετέχοντας στις εκδηλώσεις για τη 200ή Επέτειο της Εξόδου, σε συνεργασία με το Ίδρυμα Εκπαίδευσης και Πολιτισμού Ανδρέας Λεντάκης, μετέφερε με το όχημα της τέχνης τη μνήμη, το τραύμα και την πολιτική ευθύνη.
Γιατί η Έξοδος του Μεσολογγίου δεν είναι «ένδοξο παρελθόν». Είναι μια κοινωνική πράξη ακραίας αξιοπρέπειας. Οι πρωταγωνιστές της δεν ήταν στρατηγοί γραφείου, ούτε επαγγελματίες ήρωες. Ήταν άνθρωποι της καθημερινότητας, που έφτασαν στο σημείο να μετατρέψουν την απόγνωση σε συλλογική απόφαση. Δεν διαπραγματεύτηκαν. Δεν ζήτησαν εγγυήσεις. Προχώρησαν.
Μια ανοιξιάτικη νύχτα, διάλεξαν τον μοναδικό δρόμο που είχε απομείνει. Έναν δρόμο που αφάνισε το Μεσολόγγι ως τόπο, αλλά το γέννησε ως ιδέα. Και αυτή η πόλη δεν καταστράφηκε ποτέ. Γιατί δεν μπορείς να ισοπεδώσεις κάτι που υπάρχει στη συνείδηση. Μόνο η Τέχνη μπορεί να πλησιάσει αυτή την αλήθεια. Να παρακάμψει τη ρητορεία, να σπάσει την αγιογραφία και να αγγίξει εκεί που πονάει.
Με αυτό το δεδομένο, η «Διέξοδος» έστησε έναν τόπο μνήμης με ελαιογραφίες, χαρακτικά, φωτογραφίες, γκραβούρες και γλυπτά των Ελπίδας Βουτσά, Νικήτα Γρύσπου, Απόστολου Κούστα, Δημήτρη Πετρολέκα, Νίκου Σιάμου, Χριστίνας Φοίτου και Jean Mercer, από τις συλλογές της, που λειτουργούν ως θραύσματα μια μεγάλης αφήγησης.
Το βράδυ του Σαββάτου 17 Ιανουαρίου, εκατοντάδες Μεσολογγίτες της Αθήνας –και όχι μόνο– αγνόησαν το κρύο και κατέβηκαν στον Κεραμεικό. Γιατί σε μια εποχή που η συλλογική μνήμη συρρικνώνεται σε hashtags και σε επετείους χωρίς περιεχόμενο, η Έξοδος λειτουργεί σαν καθρέφτης. Τι θα κάναμε εμείς; Πόσο κοστίζει σήμερα η αξιοπρέπεια;
Η εκδήλωση, η πρώτη εκτός Μεσολογγίου για τη 200ή επέτειο, προλογίστηκε από την Πρόεδρο του Ιδρύματος Έφη Σαβουλίδου. Από πλευράς «Διεξόδου» μίλησε η Ελπίδα Σαλούρου, ενώ ο ιδρυτής του Πολιτιστικού Οργανισμού Νίκος Κορδόσης έδωσε το ιστορικό βάθος, μιλώντας για το «Μεγάλο Τέλος» χωρίς εξωραϊσμούς. Χωρίς εθνική αυταρέσκεια. Με ευθύνη.
Και η συζήτηση δεν σταματά στην έκθεση. Στις 31 Ιανουαρίου, το «στρογγυλό τραπέζι» για την Έξοδο και την Επανάσταση φέρνει στο ίδιο τραπέζι ακαδημαϊκούς και στοχαστές, όχι για να κλείσουν το θέμα, αλλά για να το ανοίξουν ξανά. Γιατί η Έξοδος δεν ανήκει στο παρελθόν. Ανήκει σε κάθε κοινωνία που καλείται να επιλέξει ανάμεσα στη σιωπή και την ευθύνη.
Η έκθεση, σε επιμέλεια της Δήμητρας Καρέτσου, θα διαρκέσει έως τις 15 Φεβρουαρίου 2026 ως υπενθύμιση ότι η Ιστορία, όταν ακούγεται καθαρά, δεν μας αφήνει ποτέ ήσυχους. Και αυτό, ίσως, είναι το μεγαλύτερο πολιτικό της νόημα.
—————————————————————–
