...
Aρχαίο θέατρο Οινιαδών
Το Aρχαίο θέατρο Οινιαδών απέχει από το Αγρίνιο περίπου 44 χλμ.
Ο χρόνος που απαιτείται για τη διαδρομή με αυτοκίνητο
είναι 00:47΄της ώρας, ανάλογα με τις κυκλοφοριακές συνθήκες
και την ακριβή διαδρομή που θα επιλέξετε.
| Με click στον χάρτη σε μεγέθυνση η διαδρομή|
Πέτρα, σκηνή και χρόνος
Το θέατρο των Οινιαδών βρίσκεται στη θέση Τρίκαρδος,
κοντά στο χωριό Κατοχή του δήμου της Ιερής Πόλης του Μεσολογγίου
του νομού της Αιτωλοακαρνανίας,
σε κοντινή απόσταση από τον Αχελώο ποταμό και τις παραποτάμιες περιοχές.
Επιμέλεια: Lef.T.
Αν βρεθεί κανείς λίγο έξω από την Κατοχή της Αιτωλοακαρνανίας, στη θέση Τρίκαρδος, κοντά στον Αχελώο, θα δει ένα θέατρο που δηλώνει την ισχύ και τον πολιτισμό μιας ολόκληρης πόλης. Μιλάμε για το αρχαίο θέατρο των Οινιαδών, της δεύτερης σημαντικότερης πόλης των Ακαρνάνων μετά τη Στράτο.
Είναι χτισμένο στη νότια πλαγιά υψώματος, κοντά στην Αγορά της αρχαίας πόλης, με θέα τις πεδινές εκτάσεις και την παλιά κοίτη του Αχελώου. Το κοίλο είναι λαξευμένο στον βράχο και αρχικά είχε 28 σειρές καθισμάτων, χωρισμένες σε 11 κερκίδες. Σήμερα σώζονται οι 19, αρκετές για να αντιληφθεί κανείς τη χωρητικότητα του θεάτρου, που έφτανε περίπου τους 4.600 θεατές. Η ορχήστρα, κυκλική και καλοδιατηρημένη, και η φημισμένη ακουστική του χώρου δείχνουν ότι εδώ το θέατρο ήταν υπόθεση σοβαρή. Οι πρώτες ανασκαφές έγιναν το 1900, ενώ η συστηματική έρευνα και η συντήρηση ολοκληρώθηκαν στα τέλη του 20ού και τις αρχές του 21ου αιώνα.
Από τα ζωγραφισμένα σκηνικά
στο φεστιβάλ του σήμερα
Αν θέλεις να καταλάβεις πώς μια αρχαία πόλη μεγάλωνε, ωρίμαζε και επένδυε στον πολιτισμό της, τότε κοίτα το θέατρό της. Στις Οινιάδες αυτό φαίνεται ξεκάθαρα. Ένα θέατρο που άλλαξε μαζί με την πόλη, από τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. μέχρι τα ελληνιστικά χρόνια. Αυτό το θέατρο, θαμμένο για δεκαετίες, ξαναβγήκε στο φως με ανασκαφές από το 1900 και μετά το 1987, για να σταθεί στο σήμερα ως ένας ζωντανός χώρος που δεν υπάρχει μόνο ως αρχαιολογική καταγραφή, αλλά ως ένας ζωντανός δημόσιος χώρος, χρήσιμος και λειτουργικός για τους κατοίκους της περιοχής και τους επισκέπτες του.
Η πρώτη ανασκαφική έρευνα πραγματοποιήθηκε το 1900 από τον Αμερικανό αρχαιολόγο Μπέντζαμιν Πάουελ και συνεχίστηκε μέχρι και τον επόμενο χρόνο. Στη διάρκεια της αποκαλύφθηκε μεγάλο μέρος του θεάτρου και έγιναν γνωστές οι περισσότερες πληροφορίες για την ολοκληρωτική εικόνα του θεάτρου. Το 1987, η ΣΤ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Πατρών ανέλαβε την πλήρη αποκάλυψή του. Από το 1991 έως 1993 η έρευνα συνεχίστηκε και ολοκληρώθηκε από τους Σάββα Γώγο και Λάζαρο Κολώνα ενώ από το 2002 μέχρι και το 2006 έγιναν εργασίες συντήρησης και ανάταξης επιμέρους τμημάτων του μνημείου στο πλαίσιο του έργου «Προστασία, έρευνα και ανάδειξη τριών αρχαίων πόλεων του Νομού Αιτωλοακαρνανίας: Πλευρώνα – Οινιάδες – Πάλαιρος».
Σύμφωνα με τον Λάζαρο Κολώνα, επίτιμο γενικό διευθυντή Αρχαιοτήτων, διδάκτωρ Αρχαιολογίας και μακρόχρονο αρχαιολόγο του ΥΠΠΟ, το θέατρο των Οινιαδών ολοκληρώθηκε σε δύο περιόδους. Η πρώτη περίοδος χρονολογείται στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. που το θέατρο λειτουργεί με τη βοήθεια ενός μονώροφου ορθογωνίου σκηνικού οικοδομήματος με πέντε μεγάλα ανοίγματα στην πρόσοψή του, τα οποία ορίζονται από τέσσερις πεσσούς που έφεραν επίκρανα δωρικού τύπου με άβακα και εχίνο. Τα μεταξύ των πεσσών ανοίγματα φράσσονταν με ζωγραφικούς πίνακες (σκηνογραφία), που ανταποκρίνονταν στις σκηνοθετικές ανάγκες.
Ένα αιώνα μετά (πρώτο μισό του 3ου αιώνα π.Χ.) στην πρόσοψη της αρχικής σκηνής προστέθηκε προσκήνιο, το οποίο λαμβάνει πια τη θέση του κύριου δομικού στοιχείου. Ανατολικά και δυτικά της σκηνής κτίστηκαν επίσης δύο μικρά παρασκήνια που περικλείουν το προεξέχον προσκήνιο. Στην πρόσοψη των πεσσών που στήριζαν την επίπεδη οροφή του προσκηνίου, υπήρχαν σύμφυτοι ημικίονες με ιωνικά κιονόκρανα. Το αρχικό ορθογώνιο σκηνικό οικοδόμημα επεκτείνεται καθ’ ύψος και από μονώροφο μετατρέπεται σε διώροφο. Στην άνω ταινία του επιστυλίου του θριγκού, ανήκει και η χορηγική επιγραφή (ΤΗ)Ν ΟΡΧΗΣΤ(ΡΑΝ), που αναφέρεται στην κατασκευή της ορχήστρας. Ταυτόχρονα με τις παρεμβάσεις στην πρόσοψη έγινε διαμόρφωση και της παλιότερης ορχήστρας με την προσθήκη και την κατασκευή σε αυτή λίθινου περιμετρικού κρηπιδώματος, καθώς και την κατασκευή κτιστού αγωγού στο χώρο μεταξύ του κοίλου και του κρηπιδώματος για τη συγκέντρωση και απορροή των ομβρίων υδάτων.
Το κοίλο του θεάτρου, που είναι λαξευμένο στον γκρίζο τοπικό ασβεστόλιθο της περιοχής, είναι μεγαλύτερο από ένα ημικύκλιο και αποτελείται από είκοσι οχτώ σειρές εδωλίων, εκ των οποίων διατηρούνται μόνο δέκα εννέα. Η ακραία νοτιοδυτική πλευρά του κοίλου είναι διαμορφωμένη με τεχνητό χωμάτινο πρανές, πάνω στο οποίο υπήρχαν κτιστές σειρές εδωλίων, ορισμένα από τα οποία διατηρήθηκαν ενεπίγραφα στο κάτω μέρος της κερκίδας. Οι θεατές προσέγγιζαν τις θέσεις τους μέσω εννέα κλιμάκων ανόδου, οι οποίες χώριζαν το κοίλο σε έντεκα κερκίδες, χωρίς διάζωμα. Οι απολήξεις του κοίλου νοτιοανατολικά και βορειοδυτικά συμπληρώνονται με αναλημματικούς τοίχους, οι οποίοι ήταν κτισμένοι ο ένας κατά το πολυγωνίζον και ο άλλος κατά το ψευδοϊσόδομο σύστημα.
Από τα άλλα αρχιτεκτονικά μέρη του θεάτρου διατηρούνται η ορχήστρα, διαμέτρου 16,14 μ., επιστρωμένη από ένα είδος σκληρού πατημένου χώματος και πλαισιωμένη με κράσπεδο, πλάτους 0,46 μ., που σώζεται σε άριστη κατάσταση. Μεταξύ της ορχήστρας και της πρώτης σειράς εδωλίων υπάρχει αποχετευτικός αγωγός με καλυπτήριες πλάκες, οι οποίες δημιουργούσαν γύρω από την ορχήστρα ένα είδος λαξευτού διαδρόμου πρόσβασης των θεατών προς τις θέσεις του κοίλου.
Σε κακή κατάσταση διατηρείται η σκηνή, από την οποία είναι ορατά μόνον τα θεμέλια του προσκηνίου, συνολικού μήκους 21,89 μ., και των παρασκηνίων, διαστάσεων 5 μ. Χ 5,62 μ. το καθένα.
Το θέατρο των Οινιαδών, όπως και άλλα θέατρα της αρχαιότητας, παρουσιάζει ορισμένες αρχιτεκτονικές ιδιαιτερότητες, όπως η απόκλιση της συμβολής των αξόνων του κοίλου και των κλιμάκων ανόδου από το κέντρο της ορχήστρας, καθώς και η μη παράλληλη θέση του εξωτερικού τοίχου της σκηνής προς τον διερχόμενο από εκεί αρχαίο δρόμο. Από το κοίλο σώζονται μόνον δέκα εννέα σειρές εδωλίων.
Η πρώτη συστηματική αρχαιολογική έρευνα του θεάτρου των Οινιαδών πραγματοποιήθηκε από τον Αμερικανό αρχαιολόγο Benjamin Powell, στο δεύτερο μισό του Δεκεμβρίου του έτους 1900. Κατά τη διάρκεια των ανασκαφικών εργασιών αποκαλύφθηκε η σκηνή, η ορχήστρα και περίπου το ήμισυ του κοίλου. Τον Μάιο του επόμενου έτους (1901) αποκαλύφθηκαν οι ενεπίγραφες λιθόπλινθοι με τις απελευθερωτικές επιγραφές στο νοτιοδυτικό τμήμα του κοίλου.
Έκτοτε ο χώρος παρέμεινε επιχωσμένος έως το έτος 1987, οπότε η ΣΤ΄ Ε.Π.Κ.Α. Πατρών, δια του προϊσταμένου της, κ. Λάζαρου Κολώνα, ανέλαβε την πλήρη αποκάλυψή του. Κατά τη διάρκεια των εργασιών αυτής της περιόδου πραγματοποιήθηκε μεθοδικός καθαρισμός του θεάτρου, στα πλαίσια του οποίου αποκαταστάθηκε σε μεγάλο βαθμό κυρίως η κλίση της επίχωσης στο δυτικό τμήμα του κοίλου και αποκαλύφθηκαν έξι καλυπτήριες πλάκες του αποχετευτικού αγωγού γύρω από την ορχήστρα. Η νέα συστηματική έρευνα, μελέτη και δημοσίευση του Θεάτρου των Οινιαδών κατέστη δυνατή μετά την έγκριση της αίτησης του Ινστιτούτου Κλασικής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Βιέννης από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο του ΥΠ.ΠΟ. Τη χρηματοδότηση του ερευνητικού προγράμματος ανέλαβε το Ταμείο Προώθησης Επιστημονικής Έρευνας (FWF) του Υπουργείου Πολιτισμού της Αυστρίας.
Οι εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο, που πραγματοποιήθηκαν από τον υπογράφοντα το παρόν και τον καθηγητή Σάββα Γώγο, άρχισαν το 1991, συνεχίστηκαν το 1992 και ολοκληρώθηκαν ουσιαστικά το 1993. Στο θέατρο η έρευνα ουσιαστικά ξεκίνησε από την αρχή, αφού μόνο λίγα τμήματα των κερκίδων είχαν μείνει ορατά. Εκτός από τον επιμελημένο καθαρισμό των αρχιτεκτονικών του στοιχείων, και την αποτύπωση του κοίλου, της ορχήστρας με τον αποχετευτικό αγωγό ομβρίων υδάτων και της σκηνής του θεάτρου, οι εργασίες αυτές συμπληρώθηκαν με σχεδιαστικές τομές σε όλα τα βασικά σημεία του θεατρικού οικοδομήματος και με αποτυπώσεις (κατόψεις, όψεις, τομές) αρχιτεκτονικών μελών, κυρίως από το επιστύλιο του προσκηνίου, τα οποία βρέθηκαν σε διάφορα μέρη του θεατρικού χώρου. Επίσης αποτυπώθηκαν τα αναλήμματα του κοίλου και οι τοίχοι της σκηνής στην όψη τους.
Τέλος, πραγματοποιήθηκαν δοκιμαστικές τομές σε επιλεγμένα σημεία, του σκηνικού χώρου, του αποχετευτικού αγωγού και του κοίλου με στόχο τη συγκέντρωση συμπληρωματικών στοιχείων χρονολόγησης της κεραμικής.
Το θέατρο είναι επισκέψιμο και κάθε καλοκαίρι πραγματοποιούνται συναυλίες και θεατρικές στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Οινιαδών κατόπιν σχετικής γνωμοδότησης του Κ.Α.Σ.
