| Λευτέρης Τηλιγάδας |
Το Αγρίνιον εις το σκότος
| Γραφειοκρατία, φωτισμός
και διοικητική αδράνεια στις αρχές του 20ού αιώνα |
Στις 13 Ιανουαρίου του 1913, στο φύλλο του Εμπρός εκείνης της μέρας, υπάρχει ένα ρεπορτάζ για το Αγρίνιο. Ένα ρεπορτάζ που περιγράφει ένα γεγονός, απολύτως ενδεικτικό της εποχής και των αδυναμιών της διοίκησης: για δύο συνεχόμενες νύχτες η πόλη έμεινε κυριολεκτικά στο σκοτάδι. Όχι επειδή χάλασε κάτι, όχι από κάποιο ατύχημα, αλλά επειδή το σύστημα απλώς δεν λειτουργούσε. Η εταιρεία που παρείχε φωτισμό με ασετιλίνη είχε σταματήσει να δίνει αέριο και το Αγρίνιο «έπλεε εις βαθύτατον σκότος». Οι δρόμοι σκοτείνιασαν, ο κόσμος μαζεύτηκε νωρίς στα σπίτια του, τα καφενεία και τα στέκια άδειασαν και η πόλη έκλεισε πρόωρα.
Και ο λόγος; Ο Δήμος χρωστούσε στην εταιρεία τρεις χιλιάδες δραχμές από τον Νοέμβριο. Χρέος υπαρκτό, καταγεγραμμένο, αλλά απλήρωτο, επειδή το Δημόσιο Ταμείο, που διαχειριζόταν τα δημοτικά χρήματα, αρνήθηκε να πληρώσει και η εταιρεία έκλεισε τη παροχή.
Υπεύθυνος όλης της ιστορίας ήταν ο κρατικός ταμίας, ο οποίος υποστήριζε ότι δεν είχε στα χέρια του διαθέσιμα χρήματα του Δήμου για να πληρώσει. Μόνο που η εικόνα που αποκαλύπτεται παρακάτω είναι σχεδόν σουρεαλιστική. Τα λογιστικά βιβλία και η ρευστή διαχείριση, λέει το άρθρο, βρίσκονταν –παραδόξως– στα χέρια ενός δημοτικού εισπράκτορα που είχε ήδη απολυθεί. Την ίδια στιγμή, αρκετά χρήματα του Δήμου βρίσκονταν σε χέρια οφειλετών που δεν είχαν καν ενοχληθεί για να πληρώσουν. Κανείς δεν τους πίεζε, κανείς δεν τους ζητούσε τα χρωστούμενα.
Και κάπως έτσι, μέσα σε αυτή τη σύγχυση, την ακινησία και την πλήρη έλλειψη συντονισμού, η πόλη έμεινε χωρίς φως. Η καθημερινότητα διαλύθηκε, οι δρόμοι ερήμωσαν, και κάτι τόσο βασικό, όσο ο δημόσιος φωτισμός, αποδείχθηκε πόσο εύθραυστο μπορεί να είναι, όταν η διοίκηση δεν λειτουργεί, όταν η γραφειοκρατία, όχι σαν αφηρημένη έννοια, αλλά σαν πρακτική μετάθεσης ευθυνών, καθυστερήσεων και αδράνειας, καθορίζει σημαντικούς θεσμούς της διοίκησης.
Περισσότερα από εκατό χρόνια μετά, αυτό το «Αγρίνιο στο σκοτάδι» δεν διαβάζεται απλώς σαν ένα παλιό τοπικό επεισόδιο. Διαβάζεται σαν υπενθύμιση. Ότι όταν η διοίκηση χάνει τη συνοχή της και κανείς δεν παίρνει την ευθύνη, ακόμη και τα πιο αυτονόητα —όπως το φως στους δρόμους— μπορούν να χαθούν μέσα στο σκοτάδι της γραφειοκρατίας.
Το Αγρίνιον εις το σκότος
Η γραφειοκρατία
«Η Εταιρεία του δι’ ασετυλίνης φωτισμού έπαυσε προ ολίγων ημερών να χορηγεί αέριον προς φωτισμόν της πόλεως, ήτις κατά τας παρελθούσας δύο νύκτας επλέεν εις βαθύτατον σκότος, οι δε κάτοικοι, ένεκα τούτου, ηναγκάσθησαν να εγκαταλείψωσι τα κέντρα και να κλεισθώσι λίαν ενωρίς εις τας οικίας των. Εις την εν λόγω Εταιρείαν ο Δήμος τυγχάνει οφειλέτης δραχμών 3.000 εκ παροχής αερίου φωτισμού από του παρελθόντος Νοεμβρίου μέχρι σήμερον· ένεκα δε της αρνήσεως του Δημοσίου Ταμείου, ως διαχειρισίου του δημοτικού ταμείου, όπως καταβάλη προς αυτήν το οφειλόμενον ανωτέρω ποσόν, προέβη εις την διακοπήν του διά τον φωτισμόν της πόλεως απαιτουμένου αερίου.
Ο κ. Ταμίας, παρά του οποίου εζήτησεν η Εταιρεία την πληρωμήν των εκ μέρους του Δήμου οφειλομένων προς αυτήν, ισχυρίζεται ότι δεν δύναται να προβή εις την πληρωμήν, διότι δεν έχει εις χείρας του διαθέσιμα δημοτικά χρήματα. Ως γνωστόν, κατά τον τελευταίον νόμον, η διαχείρισις των δημοτικών ταμείων ανετέθη εις τους δημοσίους ταμίας· αλλ’ ο ενταύθα κ. Ταμίας, παραλαβών προ μηνός παρά του απολυθέντος δημοτικού εισπράκτορος την ρευστήν διαχείρισιν διαχείρισιν και τα λογιστικά βιβλία, άτινα, παραδόξως, ευρίσκονται σήμερον εις χείρας του απολυθέντος δημοτικού εισπράκτορος. Ένεκα τούτου και εκ της εισπράξεως αρκετών χρηματικών ποσών, άτινα ευρίσκονται εις χείρας ληξιπροθέσμων οφειλετών του Δήμου, οίτινες, μη ενοχληθέντες, δεν κατέβαλον τα οφειλόμενα, επήλθεν η διακοπή του φωτισμού της πόλεως.
Ας ελπίσωμεν ότι ο κ. Ταμίας θα μεριμνήση όπως παραλάβη εγκαίρως την εν γένει δημοτικήν διαχείρισιν, ίνα προβή εις την είσπραξιν των προς τον Δήμον οφειλομένων και συνεπώς εις την προς την Εταιρείαν καταβολήν της οφειλής του Δήμου, ίνα ανακτήση η πόλις τον φωτισμόν.
ΜΥΗΝΙΟΣ»
——————————————————————————————————————————————————————–
Υποσημείωση: Οι χρονολογίες που καταγράφονται πριν την 16η Φεβρουαρίου 1923 είναι σύμφωνες με την χρονολόγηση των πηγών. Για την αντιστοίχιση με τη σημερινή χρονολόγηση πρέπει στην αντίστοιχη χρονολογία να προστεθούν 13 μέρες.
Φωτογραφία: Επεξεργασμένη φωτογραφία του Αγρινίου του 1930
——————————————————————————————————-
Η μνήμη είναι μια δυνατότητα για να διευρύνουμε το μέλλον
και όχι για να το συρρικνώσουμε στο ήδη ξεπερασμένο παρελθόν
