24 Οκτωβρίου 2021

Στη νεροτριβή της Αγίας Σοφίας

  • Φωτογραφίες: Γιάννης Γιαννακόπουλος

Η νεροτριβή είναι ένας ξύλινος κάδος σε σχήμα κώνου που το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται χωμένο βαθιά στο έδαφος

Παλαιότερα που όλες οι νοικοκυρές στα χωριά ύφαιναν στον αργαλειό οι νεροτριβές συνδέονταν στενά με την καθημερινή ζωή και χρησιμοποιούνταν βάζοντας τα στο νερό να «ανοίξει το μαλλί» αλλά και για να πλένουν τα μάλλινα σκεπάσματα, τα στρωσίδια, τις κουβέρτες και τα ρούχα του αργαλειού έτσι ώστε να δίνουν μια ωραία εμφάνιση στα προικιά της νύφης.

 

 

Στους νερόμυλους της εποχής άλεθαν σιτάρι και καλαμπόκι όπου έβγαζαν το αλεύρι (το καθάριο) και το καλαμποκίσιο (ροκίσιο). Επίσης έκοβαν και το αλεύρι (από σιτάρι) για τους νόστιμους τραχανάδες.

 

 

Κάθε μύλος είχε και την νεροτριβή του όπου έπλεναν τα ρούχα κυρίως μετά το Πάσχα που ξέστρωναν τα σπίτια αλλά και τις προίκες των κοριτσιών τους. Εκεί υπήρχαν και τα μαντάνια, μεγάλα ξύλινα σφυριά που με την δύναμη του νερού έδερναν τα μάλλινα ρούχα (μαντανίες – σαίσματα- απλάδια) για να αποκτήσουν τρίχωμα και να είναι πιο μαλακά και ζεστά.

 

 

Η νεροτριβή είναι ένας ξύλινος κάδος σε σχήμα κώνου. Συναρμολογείται από σφηνωμένες μεταξύ τους πλανισμένες σανίδες σε σχήμα σφήνας και δένεται περιφερειακά με σιδερένια τσέρκια. Επειδή μοιάζει με βαρέλι, κατασκευάζεται συνήθως από βαγενά (βαρελά) και όχι από μαραγκό. Το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται χωμένο βαθιά στο έδαφος, ώστε να μην υπάρχει κίνδυνος να ανοίξουν τα τοιχώματα από την πίεση του νερού.

Στην προ βιομηχανική περίοδο στην Ελλάδα, οι νεροτριβές και οι νερόμυλοι αποτελούσαν τις πιο συνήθεις υδροκίνητες εγκαταστάσεις. Επίσης συνέβαλαν σημαντικά στην καθημερινή οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου καθώς παράλληλα με το πλύσιμο των ρούχων ήταν κι ένας χώρος συνάντησης κυρίως των γυναικών.

Η πτώση του νερού προκαλεί την δημιουργία στροβίλων που συμπαρασύρουν τα ρούχα από κάτω προς τα πάνω και η δημιουργούμενη τριβή των ρούχων με το νερό δίνει μία άλλη όψη στα υφαντά και χοντρά ρούχα «αναμαλλιάζουν», χνουδιάζουν, γίνονται αφράτα και τα στημόνια με τα υφάδια δημιουργούν ένα σώμα (κλείνουν τα αναμεταξύ τους κενά). Έτσι καταλαβαίνουμε ότι η αποτελεσματικότητα της νεροτριβής στηρίζεται στην ορμή του νερού ενώ για πρακτικούς λόγους απαγορεύεται το απορρυπαντικό. Εξάλλου ο όγκος του νερού καθιστά αδύνατη οποιαδήποτε δράση του στα ρούχα.

 

 

 

Υπάρχουν δύο τύποι νεροτριβής: οι γυριστές, με μεγαλύτερη διάμετρο, στις οποίες το νερό εκτοξευόταν από το στόμιο του βαγενιού στο τοίχωμά του, δημιουργώντας περιστροφική κίνηση. και οι βουτηχτές, στις οποίες το βαγένι ήταν πιο όρθιο και το νερό εκτοξευόταν σχεδόν κατακόρυφα. Ο σωστός υπολογισμός του χρόνου παραμονής του κάθε υφαντού στον κάδο αποδείκνυε την τέχνη του νεροτριβιάρη ή ντριστελιάρη Αν έμενε λιγότερο χρόνο, το αποτέλεσμα δεν ήταν ικανοποιητικό, ενώ, αν έμενε περισσότερο, μπορούσε να καταστραφεί. Γι’ αυτό έβαζε πάντα μαζί ρούχα όμοιας κατασκευής.

 

 

 

 


AgrinioStrories