15 Αυγούστου 2022

Αγρίνιο: «Παλαιές και νέες συνοικίες»

Κ. Μαραγιάννης: «Από την άσκηση κυρίως του επαγγέλματος μας,  το 1958
ευρήκαμε ότι το Αγρίνιο είχε τις παρακάτω παλαιές και νέες συνοικίες»

  • του Κώστα Δήμου Μαραγιάννη

Ο  Κώστας Μαραγιάννης στο βιβλίο του «Το Αγρίνιο – Μια περιδιάβαση στον χρόνο και τον τόπο» πέρα των άλλων σημαντικών πληροφοριών που μας δίνει, καταγράφει και τις παλιές και νέες συνοικίες της πόλης με εξαιρετική ακρίβεια. «Από την άσκηση κυρίως του επαγγέλματος μας», αναφέρει, «ως Συμβολαιογράφου, το 1958 ευρήκαμε ότι το Αγρίνιο είχε τις παρακάτω παλαιές και νέες συνοικίες». Οι συνοικίες που αναφέρονται είναι είκοσι πέντε και η καταγραφή τους βρίσκεται στο προαναφερόμενο βιβλίο από τις σελίδες 119 έως 135.«Το Αγρίνιο» κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Πάραλος», τον Ιούλιο του 2011.

«Πασέικα»

Αυτή η συνοικία ευρίσκετο παλαιά στο μέσον της οδού Ιωάννου Στάικου, βορειοδυτικά των σπιτιών των Σωχωριταίων. Εκεί έμεναν παλαιά Τούρκοι Πασάδες, οι νεώτεροι Τουρκοπασάδες του Αγρινίου και οι κοτσαμπάσηδες. Εδώ έμεναν και πολλοί πλούσιοι Αγρινιώτες.  Αυτή η συνοικία γύρω από την οδό Ιωάννου Στάικου ήταν παλαιότερα από τις πλουσιότερες στο Αγρίνιο. Οι δρόμοι της ήταν από τους πλέον εμπορικούς δρόμους και διατηρήθηκαν τέτοιοι μέχρι των ημερών μας. Στη συνοικία αυτή, «στα Πασέικα», ήτανε πολλά εμπορικά καταστήματα του Αγρινίου και πολλοί φούρνοι. Τα περισσότερα από αυτά διατηρήθηκαν μέχρι των ημερών μας.

«Ώρα»

Η συνοικία αυτή ήταν στον παιδικά σταθμό Αγρινίου, όπου το ακίνητο του ιατρού Μιχαήλ Πέρρου. Στην Κατοχή εκεί ήταν η Διοίκηση της Χωροφυλακής Αγρινίου, τα σπίτια των Τζωρτζοπουλαίων, της ηρωίδας Κατίνας Χαντζάρα και άλλα. Εδώ υπήρχε παλαιά ένα μεγάλο ρολόι που χτυπούσε τις ώρες και ξεκινούσαν δουλειά οι εργάτες στα μαγαζιά, στις καπναποθήκες και στον κάμπο του Αγρινίου. Ιδίως εργάτες Κεφαλονίτες, Ιταλοί και Βενετοί. Δυτικότερα αυτής της συνοικίας κατά το 1960, κατοικούσε μια γιαγιά την οποία έλεγαν γιαγιά Βενέτω. Αυτή ζούσε με φτώχεια, αλλά είχε μεγάλη σοφία. Ήταν ταμείο πείρας και τη συντηρούσαν καλοί και ευγενείς Αγρινιώτες.

«Τρουμπέ»

Αυτή η συνοικία ήταν στο τέρμα της οδού Ιωάννου Στάικου προς τον Αγιο Χριστόφορο, ανατολικά της συνοικίας Πασέικα. Η ονομασία «Τρουμπέ» προήλθε από την κατοικία κάποιου άρχοντα.

«Ντούτσαγα»

Ήτανε παλαιά το εμπορικό-βίομηχανικό κέντρο της πόλης του Αγρινίου. Τα νερά της Ντούτσαγας αποτελούσαν παλαιά το κέντρο της βιοτεχνικής ανάπτυξης του Αγρινίου. Εκεί ήταν οι Μύλοι του Κώστα Κακαβιά και του Καλκάνη. Κοντά στο ακίνητο των Καψιμαλαίων.  Εκεί τα Βυρσοδεψεία του Σκεπαρνιά, των Κανισκιών, των Σιαραμπαλαίων και των Αλεξοπουλαίων.  Εκεί τα αρχοντικά σπίτια των Κονισκαίων και Βαϊτσαίων. Λεγόταν και συνοικία των Κονισκιωτών, γιατί εκεί εγκαταστάθηκαν πολλοί Κονίσκιοι. Εκεί τα κάρα και οι σούστες με τα οποία γίνονταν οι συγκοινωνίες προς το Μεσολόγγι και προς το Θέρμο. Εκεί και ο τόπος εκτελέσεως των θανατοποινητών ληστών. Στα πλατάνια της Ντούτσαγας, όπου σήμερα το 3ο Δημοτικό σχολείο, εκτελέσθηκε δι΄ αποκεφαλισμού σε λαιμητόμο το 1906, ο ληστής Αμπέσης. Τη λαιμητόμο αυτή μετέφεραν στη Ντούτσαγα Αγρινίου από το Ναύπλιο σε δώδεκα κομμάτια και τη συναρμολόγησαν.

«Αγίου Χριστόφορου»

Εδώ ευρήκαμε δύο συνοικίες. Η μία του Παλαιού Αγίου Χριστόφορου και η άλλη του Νέου Αγίου Χριστόφορου.  Η παλαιά συνοικία του Αγίου Χριστόφορου είναι η ιστορικότερη και από τις πρώτες του Αγρινίου, με δικό της νερό από την παρακείμενη ιστορική βρύση και με βατό δρόμο για την πόλη του Αγρινίου, από τα ιστορικά γεφυράκια του Αγίου Χριστόφορου. Σ’ αυτήν υπάρχουν ίχνη αρχαίου οικισμού και πλακόστρωτο προς τον λόφο, έργο της Ιταλικής Μεραρχίας ΚΑΖΑΛΕ, η οποία ήταν στο Αγρίνιο κατά την Κατοχή. Η συνοικία του Παλαιού Αγίου Χριστόφορου είναι η αρχαιότερη συνοικία, όπως είπαμε και η πρώτη Ενορία του Αγρινιώτικου Χριστιανικού Μαχαλά. Εκεί είχε μετόχι οίκημα η Ιερή Μονή Προυσσού σε πλήρη λειτουργία, καταγεγραμμένο στο κτηματολόγιο της το 1815. Αυτό έγινε από το Γερο Μοναχό συγκοινοβιάτη Θεοφάνη και στο Κτηματολόγιο της Μονής αυτής γίνεται περιγραφή των ακινήτων και των κινητών πραγμάτων του μετοχιού. Περιγραφή αυτού κάνει και η κυρία Δώρα Μονιούδη-Γαβαλά, Αρχιτέκτων, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Ελλάδος με έδρα το Αγρίνιο στο βιβλίο της «Το Αγρίνιο, πολεοδομική εξέλιξη από την αναδημιουργία στην ακμή του μεσοπολέμου, 1830-1940» έκδοση 2010, σελ. 91. Η βρύση της συνοικίας του Αγίου Χριστόφορου ήταν του παλαιού Αγίου Χριστόφορου. Το νερό υπάρχει ακόμη και σήμερα εκεί και χύνεται στο δρόμο προς το ρέμα των Δύο Ρεμμάτων. Το νερό αυτό βγαίνει από παλιό κιούνι. Νερό από Κιούνι στο Αγρίνιο έβγαινε και στη θέση Κιούνι του Αγίου Κωνσταντίνου, όπου υπήρχε βρύση και εξυπηρετούσε τους κατοίκους του, μέχρι και την έλευση των προσφύγων.

«Κλεπαΐτικα»

Αυτή η συνοικία είναι η περιοχή του Νοσοκομείου Αγρινίου. Εκεί εγκαταστάθηκαν παλαιύτερα κάτοικοι από την Κλεπά Ναυπακτίας και ονόμασαν την συνοικία τους «Κλεπαΐτικα».

«Δύο Ρέμματα»

Έτσι λέγεται η συνοικία, η οποία αναπτύχθηκε ανατολικά του παλαιού Αγίου Χριστόφορου. Σ’ αυτήν εγκαταστάθηκαν κατά την εποχή του εμφυλίου πολέμου κάτοικοι της ορεινής Ναυπακτίας, ιδίως από τα Κρυονέρια και παρέμειναν εκεί ακόμα και μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου.

«Βλαμέικα»

Η συνοικία αυτή δημιουργήθηκε κατά τη νεώτερη εποχή. Εγκαταστάθηκαν εκεί κυρίως κάτοικοι των Αχελωόπληκτων περιοχών των Σιδήρων – Αγαλιανού – Ψηλοβράχου  – Επισκοπής Χαράστης και άλλων χωριών. Εκεί ήταν το τσιφλίκι των Βλαμαίων.  Είναι μια από τις υγιεινότερες συνοικίες του Αγρινίου.

«Μαντέμια ή Λυκοράχια»

Συνοικία Βορειοδυτικά του πάρκου. Παλαιότερα εκεί κατοικούσαν λύκοι από όπου και το όνομα της. Αργότερα από εκεί έβγαζαν καλή πέτρα με την οποία οικοδομήθηκε το παλαιό Αγρίνιο. Αυτή η συνοικία αναπτύχθηκε κατά και μετά την εποχή του εμφυλίου. Αυτοί είχαν έμφυτη ευφυΐα, πείρα και ιδιαίτερη αγάπη για τους συνανθρώπους τους ιδίως η παλαιά γενεά.

«Αμυγδαλούλες»

Η συνοικία αυτή ευρίσκεται δυτικά του γηπέδου του Παναιτωλικού. Ήταν κατάφυτη από αμυγδαλιές και πήρε το όνομα της από αυτές.

Η συνοικία του «Πάρκου» και τα «Χειμαριώτικα».

Η βρίσκετια βόρεια του Πάρκου Αγρινίου. Εκεί πρωτοκάθισε η οικογένεια του Κώστα Χειμαρα, καθηγητή Φυσικής Αγωγής όταν κατέβηκε στο Αγρίνιο από την Καστανούλα Ευρυτανίας (Σέλτσια).

«Φούσκαρη»

Λέγεται η συνοικία και η ευρύτερη περιοχή βορειοδυτικά, δυτικά και Νοτιοδυτικά (όπου η συνοικία Αγίου Δημητρίου) της πλατείας Χατζοπούλου. Εκεί κατοικούσαν εργάτες της οικογένειας των Δόγηδων της Βενετίας Φόσκαρι.

«Τσίτα»

Αποτελεί ειδική θέση της γενικής τοποθεσίας Φούσκαρη. Ο συνοικισμός αυτός ήταν βορειοδυτικά της πλατείας Χατζοπούλου και δυτικά της σημερινής οδού Ηρώων Πολυτεχνείου. Ίσως εδώ πρώτο εγκαταστάθηκαν οι Τσιταίοι του Αγρινίου και πολλοί κάτοικοι από τα χωριά του Ξηρομέρου.

«Σύνορα»

Η συνοικία αυτή του Αγρινίου ευρίσκεται στα σύνορα του Α-γρινίου με τον συνοικισμό του Αγίου Κωνσταντίνου. Εδώ και ανατολικά της Αγίας Παρασκευής και Αγίου Κωνσταντίνου, εγκαταστάθηκαν κυρίως βλάχοι των Τζουμέρκων, των Καλαριτών και του Συρράκου. Πολλοί από αυτούς διατηρούν την τέχνη τους, τα ήθη, τα έθιμα τους, και τους καμαρώνουμε.

«Βέλη ή Δαγκλή»

Η συνοικία αυτή ήταν νοτιοδυτικά του γηπέδου του Παναιτωλικού. Εδώ είχε κατοικία και έδρα ο Βελής Πασάς του Αγρινίου, έμπιστος του Αλή-Πασά των Ιωαννίνων. Είχε περιμανδρωμένο διοικητήριο και μέσα από τον περίβολο είχε ένα μεγάλο πηγάδι, το οποίο υπήρχε μέχρι πρόσφατα. Το ακίνητο αυτό περιήλθε στη νεώτερη εποχή στα χέρια κάποιου Αντινόου Μαρκογιάννη ή Παπαγιάννη κατοίκου σήμερα Αθηνών. Ξαναγράψαμε για το ακίνητο αυτό και για τις Τουρκικές φυλακές (Γκι-ζτάγκ) με τις πόρτες τις βαριές. Αυτές οι φυλακές ήταν επί της οδού Παπαστράτου, εκεί που ήταν ο κινηματογράφος «Ολύμπιον».

«Σουλτώτικα»

Η συνοικία αυτή καταλάμβανε την οδό Σουλίου και Δυτικά από το βενζινάδικο Πολύχρονη μέχρι τη συνοικία Φούσκαρη. Εδώ εγκαταστάθηκαν κάτοικοι από το Σούλι και την Άσσο της Κεφαλονιάς. Εδώ έμενε και ο Σουλιώτης Στρατηγός Ν. Ζέρβας. Εκεί βρισκόταν και το Σαράι της καταγόμενης από το Σούλι μεγάλης οικογένειας των Κατζαίων. Στο σπίτι του σύχναζε, όπως μας έλεγε ο αείμνηστος Δημήτριος Πιπερίγκος, η Βασιλική του Αλή Πασά των Ιωαννίνων, όταν γύρισε από την Κωνσταντινούπολη. Ονόματα Σουλιώτικων οικογενειών στη Συνοικία Σουλιώτικα Αγρινίου: Νικολάου Ζέρβα,  Ιωάννου Μπαϊρακτάρη,  Νάση Νίκα, Νίκου Μπότσαρη, Χρίστου Κάσκαρη,  Λάμπρου Κάτζιου,  Τόλια Καραμπίνη,  Χρήστου Κουτσονίκα,  Νασιούλη Μπάθα, Φώτη Νταγκλή κ.α. Από αυτές, μεγάλες φάρες Σουλιώτικων οικογενειών ήταν οι οικογένειες Δαγκλή, Ζέρβα, Μαλαμαίων, Κουτσονικαίων. Πολλές οικογένειες Σουλιωτών εγκαταστάθηκαν και στα γύρω χωριά του Αγρινίου και του Βάλτου, όπως και η οικογένεια Μπαρτζιώκα στην Πέτρωνα Βάλτου.

«Κριλέικα»

Λέγεται και σήμερα η συνοικία στην οποία ευρίσκεται ο σιδηροδρομικός σταθμός ΣΒΔΕ Αγρινίου. Αυτή η συνοικία δημιουργήθηκε από τους Τριανταφυλλιδαίους της Κόνισκας, όταν αυτοί κατέβηκαν στο Αγρίνιο από την εύανδρη Κόνισκα, το παρατσούκλι τους ήταν Κρελαίοι. Στην Κόνισκα αυτοί επήγαν από το χωριό Προυσσός Ευρυτανίας όπου είναι και η ρίζα τους. Δάσκαλος στην Κλεπά Ναυπακτίας το 1843 ήταν ο Αθανάσιος Τριανταφυλλίδης από την Κόνισκα. Νεώτερες συνοικίες του Αγρινίου προς την πλευρά αυτή είναι «η Λαγκαδιά» και του «Πατίλη», δημιουργήματα της δικτατορίας του 1967 και της παλαιότερης εποχής.

«Μεγάλη Κάρυα»

Λεγόταν η συνοικία στην περιοχή των αποθηκών Παναγόπουλου και νότια αυτής. Εκεί ήταν μια μεγάλη κάρυα. Κατά το έτος 1842 ο χώρος της ήταν τόπος πολιτιστικών εκδηλώσεων στο Αγρίνιο. Σ’ αυτόν το χώρο προς τιμήν του βασιλιά Όθωνα και της βασίλισσας Αμαλίας, μετά την κάθοδο τους από τον Πλάτανο Ναυπακτίας, μέσω Χρυσοβίτσας και Θέρμου και μετά τη δοξολογία στον Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδας, χόρεψαν 70 τσολιάδες Ελληνικούς χορούς.

«Σταυρός ή Γκένοβα»

Έτσι λέγονταν η συνοικία η οποία ήταν Ανατολικά της οδού Φιλελλήνων, στο ύψος της αφετηρίας των παλαιών εργατικών κατοικιών της οδού Σιαδήμα μέχρι τη συμβολή της οδού Εθνικής Αντιστάσεως και Καρπενησίου και προς Βορρά των εργατικών κατοικιών Αγίας Βαρβάρας του Αγρινίου. Η Γκένοβα ήταν από τις καλύτερες και τις υγιεινότερες συνοικίες του Αγρινίου σύμφωνα με την άποψη του Κονίσκιου αντιστασιακού γιατρού, αείμνηστου Δημητρίου Κων. Πανόπουλου. Στη συνοικία αυτή σμίγουν οι αέρηδες των βουνών Παναιτωλικού, του Ζυγού, του Μπούμστου και της Βελούτσας-Αστακού.

«Τριανταφυλλιά»

Λεγόταν η συνοικία της οδού Κώστα Σιαδήμα στα βορειοδυτικά, επειδή είχε πολλές τριανταφυλλιές.

«Γκένοβα»

Η συνοικία αυτή είναι βορειοανατολικά της συνοικίας της Τριανταφυλλιάς. Την είπαν Γκένοβα, επειδή εκεί κατοικούσαν παλιά και ιδίως επί Βενετοκρατίας εργάτες του Αγρινίου από τη Γένοβα της Ιταλίας.

«Πλατανάκι»

Είναι η συνοικία κατά το τέρμα της οδού Εθνικής Αντιστάσεως (Καρπενησίου). Λεγόταν έτσι επειδή εκεί υπήρχε ένας μικρός πλάτανος. Από εκεί είναι η είσοδος της πόλης του Αγρινίου από Θέρμο, Καρπενήσι και τα χωριά του Παναιτωλικού. Εκεί παλαιότερα υπήρχε φορολογικό φυλάκιο. Οι Γερμανοί επίσης είχαν εκεί πόστο-μπλόκο.

«Βελάουστα ή Πυργί»

Οικισμός που πήρε το όνομα του από την Μπέλλα οστά, λέξη ιταλική που σημαίνει, καλή θέα. Πυργί ονομάσθηκε αργότερα από τον πύργο των Σταϊκαίων, οι οποίοι συνέδεσαν το όνομα τους με το χωριό αυτό και τα μνημεία του. Υπάρχει όμως και η άποψη ότι οι Γενίτσαροι Τούρκοι σκότωσαν εκεί πολλούς κατοίκους του χωριού. Οι κάτοικοι «βέλαζαν» σαν τα ζώα από τις ωμότητες, λένε. Ορθή θεωρούμε την πρώτη άποψη.

«Πεταλούδα»

Η συνοικία στο τέρμα της οδού Χαριλάου Τρικούπη προς την αερογέφυρα ανατολικά.

«Μπούζι»

Συνοικία-οικισμός νότια του Αγρινίου. Εκεί είχε τσιφλίκι και έδρα ο Αλβανός Ταφίλ Μπούζης Αγάς, ανυπότακτος και προς τα αφεντικά του ακόμη. Ήταν ένας Τουρκοτύραννος των κατοίκων της περιοχής αυτής.

 

Ο  Κώστας Μαραγιάννης γεννήθηκε το 1928 στο Μέγα Δένδρο και δραστηριοποιήθηκε επί τέσσερες δεκαετίες στο Αγρίνιο, ως συμβολαιογράφος. Παράλληλα με το επάγγελμά του ασχολήθηκε με την καταγραφή της κοινωνικής ιστορίας της περιοχής και της λαογραφίας της. Έχει γράψει δεκαπέντε (15) βιβλία που αποτελούν σημαντική πηγή για την ιστορική κοινωνική και λαογραφική ιστορία του Θέρμου και του Αγρινίου. Πέθανε στις 24 Οκτωβρίου του 2017.


AgrinioStories