6 Φεβρουαρίου 2023

30 Νοεμβρίου 1943: Το μπλόκο των νοσοκομείων.

Τάγματα Ασφαλείας και Χωροφυλακή συλλαμβάνουν 1.500 αναπήρους του Αλβανικού Μετώπου, μέλη του ΕΑΜ, στέλνοντας 250 από αυτούς στο εκτελεστικό απόσπασμα.

του Νάσου Μπράτσου

Ήταν νύχτα της 30ης Νοεμβρίου του 1943 όταν σημειώθηκε ένα από τα πιο στυγερά εγκλήματα στην περίοδο της κατοχής. Τα νοσοκομεία της Αθήνας είχαν υποδεχτεί μεγάλο μέρος από τους 15.000 ανάπηρους του ελληνοϊταλικού πολέμου.

Εκτός από την περίθαλψη που τους προσέφεραν τα νοσοκομεία, οι ανάπηροι είχαν δραστηριοποιηθεί και σε όσα στελέχη της κατοχικής κυβέρνησης χρησιμοποιούσαν τα αξιώματα με τις πλάτες των Γερμανών και λυμαίνονταν τα νοσοκομεία.

Οι ανάπηροι είχαν μεγάλη συμμετοχή και στις κατοχικές κινητοποιήσεις, όπως στην κατάθεση στεφανιού στις 28 Οκτώβρη 1941 στον Άγνωστο Στρατιώτη (η συμμετοχή τους υπολογίστηκε σε 2.000), αλλά και σε πολλές άλλες αντίστοιχες κινητοποιήσεις, με τις νοσοκόμες να σπρώχνουν τα καροτσάκια, να υποβαστάζουν τους κουτσούς ή να οδηγούν τους τυφλούς.

Δεν έλειψαν και από τη νικηφόρα κινητοποίηση της 3ης Μαρτίου 1943 που ματαίωσε την πολιτική επιστράτευση και έτσι αρκετοί που θα πήγαιναν στα γερμανικά εργοστάσια ή στο ανατολικό μέτωπο, σε ένα ταξίδι χωρίς γυρισμό, γλίτωσαν τις ζωές τους. Συμμετείχαν σε κινητοποιήσεις με διεκδικήσεις τη βελτίωση των όρων ζωής, διατροφής και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Επίσης στην 25η Μαρτίου 1942 στην εθνική επέτειο του 1821, συμμετείχαν στη μεγάλη κινητοποίηση που χτυπήθηκε από τις ιταλικές δυνάμεις κατοχής.

Επιχειρήθηκε η εφαρμογή ενός σχεδίου που προέβλεπε τη μεταφορά των αναπήρων στα Μέθανα, σε ένα πρόχειρο νοσοκομείο, όπου εκεί μακριά από την πρωτεύουσα θα ήταν πιο εύκολος ο αφανισμός τους. Οι αντιδράσεις των αναπήρων ματαίωσαν το σχέδιο αυτό.

Εκείνο το βράδυ, στις 3 τα ξημερώματα και ενώ υπολογίζονταν σε 3.000 οι ανάπηροι που βρίσκονταν στα νοσοκομεία της Αθήνας, Έλληνες συνεργάτες των Γερμανών την προσωπική καθοδήγηση του αρχιγκεσταπίτη Φον Στρόουπ, περικύκλωσαν 19 νοσοκομεία με πυροβολισμούς, λογχισμούς και βρισιές μετέφεραν περίπου 800 ανάπηρους στα στρατόπεδα Χατζηκώστα και Χαϊδαρίου.

Παράλληλα ό,τι μπορούσε να έχει κάποια αξία από τον εξοπλισμό των νοσοκομείων λεηλατήθηκε από τους εισβολείς. Εκτελέστηκαν 283 ανάπηροι. Όμως και όσοι παρέμειναν στο Χαϊδάρι, είτε επιλέχτηκαν για εκτέλεση σε άλλες στιγμές, είτε τους μετέφεραν σε γερμανικά στρατόπεδα απ’ όπου δεν γύρισαν ποτέ.

Το έγκλημα καταδίκασε ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός.

Όσοι επέζησαν, τη 12η Οκτωβρίου 1944, που απελευθερώθηκε η Αθήνα, βγήκαν μαζί με τις νοσοκόμες στους δρόμους.

Στο Νοσοκομείο Σωτηρία ανεγέρθηκε μνημείο για τους εκτελεσθέντες αναπήρους.

Με αφορμή την επέτειο του μπλόκου των Νοσοκομείων την 30η Νοέμβρη του 1944 η  Κίνηση Χειραφέτησης Αναπήρων: “Μηδενική Ανοχή” τιμά από το 2014 τους ανάπηρους αγωνιστές της αντίστασης. Η ανακοίνωση της κίνησης :
“Κάθε χρονιά, τη συγκεκριμένη μέρα, τα μέλη της συλλογικότητας μας βρισκόμασταν στο μνημείο εκτελεσθέντων του νοσοκομείου ΣΩΤΗΡΙΑ ώστε να τιμήσουμε τη μνήμη των αναπήρων αγωνιστών.
Η γνωριμία και η συνεργασία μας με τον ιστορικό Μενέλαο Χαραλαμπίδη  φώτισε πολύ περισσότερο μερικά από τα σημεία της άγνωστης ιστορίας του φονικού μπλόκου των αναπηρικών νοσοκομείων.
Κυρίως μας έγινε κατανοητό γιατί δεν λέμε ολόκληρη την ιστορία της συγκεκριμένης περιόδου και «γνωρίσαμε» κάποιους από τους πρωταγωνιστές της.
Έτσι λοιπόν την  Τετάρτη 30/11/22 και ώρα 16:00 μ.μ. θα είμαστε στην οδό Τριχωνίδος 8 στους Αμπελόκηπους στην πλαϊνή είσοδο του Νοσοκομείου «ΕΛΠΙΣ».
Η επιλογή του σημείου συνάντησης «μνήμης και τιμής» έχει συμβολικό χαρακτήρα μιας και στο Γ΄ Στρατιωτικό Νοσοκομείου (σημερινό ΕΛΠΙΣ) αποτέλεσε ένα από τα βασικά νοσοκομεία του μπλόκου της 30ης Νοεμβρίου του 1943 ενώ σε αυτό έγινε η ταφή των: Γιώργου Μαρινάκη, Διονύση Δημακόπουλου και Αντώνη Παπαδοσταυράκη μέλη του Εθνικού Συνδέσμου Αναπήρων Πολέμου 40-41 όπως αποτυπώνεται στη φωτογραφία του Φρίξου Β. Θεοφανίδη στις 05/03/1943.
Το οφείλουμε στους αναπήρους πρωτοπόρους της λευτεριάς:
Διονύση Γονατά, Ηλία Τζαμουράνη, Παντελή Μπερτάκη, Διονύση Δημακόπουλο, Αντώνη Παπαδοσταυράκη, Αλέκο Μοσχούδη, Λ. Αναστασιάδη, Γιώργο Μαρινάκη, Ν. Κουρνέτα, Κορίτσογλου, Πάρι Θεοφανίδη, Α. Καρακατσάνη, Ν. Γρουμπό, Κυνηγό, Πολεμαρχάκη, Μ. Κουτάντο, Μ. Ανυφαντή, Κασωτάκη, Βαγγέλη Τριανταφυλλόπουλο, Γιωργο Βαρδουλάκη, Θάνο Δόγκα, Φρίξο Θεοφανίδη …. μα πού να γράψεις τρακόσους ακόμα”